دکتر فریبرز درتاج، استاد دانشگاه علامه طباطبایی و رئیس انجمن روان‌شناسی تربیوی ایران، همزمان با روز نوجوان بازه سنی نوجوانی را از ۱۰ تا ۲۴ سالگی تعریف کرد. ایشان با استناد به تعریف فرهنگ جامع روان‌شناسی و روانپزشکی و نظر سازمان بهداشت جهانی، بیان کرد که نوجوانی دوره‌ای است که از بلوغ تا بالیدگی ادامه دارد و در افراد طبیعی با ظاهر شدن صفات جنسی ثانویه در حدود ۱۲ سالگی آغاز و در حدود ۱۹ سالگی به پایان می‌رسد.
این روانشناس افزود برخی متخصصان معتقدند تعریف کلاسیک نوجوانی (۱۲ تا ۱۹ سال) باید تغییر کند، زیرا در عصر حاضر سنین ۱۰ تا ۲۴ سالگی نوجوانی را بهتر پوشش می‌دهد. این دیدگاه در نشریه معتبر لانست نیز منتشر شده است. درتاج تأکید کرد که سن معیار مناسبی برای تعریف نوجوانی نیست، چرا که این دوره گذار از کودکی به بزرگسالی است و شامل تغییرات زیستی، روانی و اجتماعی می‌شود که با یکدیگر در ارتباط تنیده‌اند.
به گفته ایشان، پایان نوجوانی زمانی است که نوجوان امتیازات اختصاصی افراد بالغ را کسب می‌کند و این مولفه در جوامع مختلف متفاوت است. تفکیک بلوغ (فرآیند فیزیکی) از نوجوانی (فرآیند روانی) اهمیت حیاتی دارد، زیرا عدم همزمانی این دو می‌تواند منبع استرس و مشکلات اضافی برای نوجوان باشد.
آمار‌های جهانی نشان می‌دهد که از هر پنج نوجوان بالغ، یک نفر دچار اختلال روانشناختی قابل تشخیص است که شامل ۲۰ درصد نوجوانان می‌شود. نیمی از اختلالات روانی قبل از سن ۱۴ سالگی آغاز می‌شود و نزدیک به ۷۵ درصد آن‌ها تا سن ۲۴ سالگی بروز می‌یابد. مطالعات در کانادا و ایالات متحده تأیید می‌کنند که سلامت روان نوجوانان مسئله جدی بهداشت عمومی است و غفلت از آن می‌تواند عواقب جبران‌نا‌پذیری در طول عمر داشته باشد.
شایع‌ترین اختلالات روانشناختی در دوران نوجوانی عبارتند از افسردگی، اضطراب، استرس و اختلال خوردن. گزارش انجمن روان‌شناسی آمریکا حاکی است ۹۱ درصد نوجوانان علائم جسمی یا عاطفی استرس، اضطراب یا افسردگی را تجربه کرده‌اند. افسردگی در نوجوانان متداول است و خود‌کشی نیز شایع است، هرچند افکار خود‌کشی (ایده خود‌کشی) رایج‌تر از خود‌کشی محقق شده است و نیاز به بررسی سریع سلامت روان دارد.
اختلال خوردن به‌ویژه در دختران نوجوان رایج است و می‌تواند سلامت جسمی را تهدید کند. در پرخوری عصبی، نوجوان برای جبران خوردن بیش از حد، رفتار‌هایی نظیر استفراغ عمدی، ورزش بیش از حد و مصرف ملین انجام می‌دهد. اختلالات فکری نظیر اسکیزوفرنی و اختلال اسکیزوافکتیو نیز در نوجوانان دیده می‌شوند که در آن تفکیک فانتزی از واقعیت دچار مشکل است.
عوامل ریسک در سطح فردی شامل عدم خودآگاه‌ی، عزت نفس پایین، عضویت در گروه‌های همسالان منفی و تضمین مدرسه‌ای ضعیف است. در سطح خانوادگی و اجتماعی جامعه‌پذیری ناقص در خانواده، نظارت والدینی ضعیف، روابط عاطفی سرد، گسیختگی خانوادگی، شکاف نسلی، پیوند والد-فرزندی ضعیف، فقدان حمایت، پایه اجتماعی-اقتصادی پایین، بی‌تفاوتی به مدرسه و هنجار‌ها، و ابهام هویتی نوجوانان از عوامل موثر هستند.
دکتر درتاج در پایان به والدین توصیه کرد سبک والدینی قاطع که شامل آگاه‌ی کامل، راهنمایی و حمایت است، احتمال صدمات اجتماعی را کاهش می‌دهد و احتمال سلامت روانی و جسمی فرزند را افزایش می‌دهد. والدین باید نوجوانان را راهنمایی کنند، نه برایشان تصمیم بگیرند، با درک اینکه آن‌ها دیگر کودک نیستند اما ممکن است مسیر انتخاب صحیح را نداشته باشند.
