تنبلی چشم (آمبلیوپی) یکی از شایع‌ترین مشکلات بینایی در دوران کودکی است که در صورت تشخیص و درمان نکردن در زمان مناسب، می‌تواند منجر به کاهش دائم بینایی شود. متخصصان چشم بر این نکته تأکید دارند که غربالگری و درمان به‌موقع، کلید پیشگیری از عوارض جانبی این بیماری است.
برنامه‌های دولتی غربالگری بینایی کودکان
به گزارش ایسنا، بهنام غفارزاده، متخصص چشم، با اشاره به اجرای برنامه دولتی سنجش بینایی برای کودکان ۳ تا ۶ ساله، بیان کرد: این برنامه به منظور شناسایی به‌موقع مشکلات بینایی و آغاز روال درمان در صورت لزوم تدوین شده است. وی پافشرد که نخستین ویزیت چشم باید در سن شش‌ماهگی انجام گیرد، چرا که انتظار تا سن شش‌سالگی برای مراجعه، باعث تشدید بیماری و دشوار یا غیرممکن شدن درمان می‌شود.
🔗 بیشتر بخوانید: بارش سنگین برف صبح امروز در کهک قم_اسپایدر
چرا درمان تا سن ۸ سالگی حیاتی است؟
غفارزاده توضیح داد: مسیر بینایی از چشم به مغز منتقل شده و در قشر بینایی مغز پردازش می‌گردد. این بخش از مغز تا حدود هشت‌سالگی در حال تکامل و بلوغ است. از این رو، درمان تنبلی چشم تنها در این بازه سنی (حداکثر تا ۸ سالگی) می‌تواند نتیجه‌بخش باشد. شانس موفقیت درمان در کودکان که در شش‌ماهگی یا یک‌سالگی تحت درمان قرار می‌گیرند، به‌مراتب بالاتر از مراجعه‌کنندگان در سنین بالاتر است.
علل اصلی بروز تنبلی چشم در کودکان
متخصص چشم عوامل مختلفی را به عنوان علل تنبلی چشم برشمرد:
🔗 بیشتر بخوانید: هر انسان با این تغییرات ژنتیکی نسبت به والدینش متولد می‌شود_اسپایدر
- علل مادرزادی: آب مروارید مادرزادی، آب سیاه (گلاوکوم) و انحراف چشم (استربیس‌موس) که از بدو تولد وجود داشته و می‌توانند زمینه‌ساز تنبلی شوند.
- تفاوت شدید شماره دو چشم (آنیزو متروپی): حتی با تجویز عینک، چشم ضعیف‌تر ممکن است بینایی کامل کسب نکند.
- صدمات مغزی: بیماری‌هایی چون تشنج می‌توانند با وجود سالم بودن ساختار چشم، باعث کاهش بینایی شوند.
چرا والدین اغلب از تنبلی چشم بی‌خبرند؟
چشم تنبل در ظاهر کاملاً سالم به نظر می‌رسد و کودک نیز به دلیل بینایی خوب با یک چشم، مشکل را متوجه نمی‌شود. این امر باعث می‌شود بسیاری از والدین از وجود بیماری بی‌خبر بمانند. غفارزاده توصیه کرد که خانواده‌ها حداقل سالی یک‌بار کودک خود را برای معاینه چشم به متخصص مراجعه کنند.
پیامدهای عدم درمان در بزرگسالی
این متخصص هشدار داد: در صورت مراجعه در سن بزرگسالی، امکان درمان تنبلی چشم وجود ندارد و تنها اقدامات اصلاحی مانند جراحی حذف عینک قابل انجام است. اما میزان بینایی همان سطح پیشین با عینک باقی می‌ماند، چرا که ریشه اصلی مشکل در مغز است، نه در ساختار چشم. این موضوع می‌تواند در آزمون‌های استخدامی و دریافت گواهینامه رانندگی مانع شود.
روش‌های درمانی رایج و نقش حیاتی والدین
یکی از موثرترین روش‌های درمان، بستن چشم سالم به مدت ۴ تا ۶ ساعت در روز است. این روش قطعاً نیازمند همکاری کامل والدین است، زیرا بسیاری از کودکان در برابر بستن چشم مقاومتی نشان می‌دهند. تشویق، صبر و حمایت خانواده در موفقیت درمان نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.
