اکثر مسافران هوایی با حس ناخوشایند گرفتگی یا “پُک” کردن گوش در حین صعود یا فرود هواپیما روبرو میشوند. این پدیده که با جویدن آدامس، مکیدن آبنبات یا انجام حرکات خمیازه همراه است، در واقع واکنش طبیعی و محافظتی بدن در برابر تغییرات ناگهانی فشار است.
مکانیسم طبیعی تنظیم فشار در گوش
دکتر پاتریشیا گافنی، رئیس آکادمی شنواییشناسی آمریکا، توضیح میدهد: «گرفتگی گوش در پرواز بخشی از کارکرد طبیعی بدن برای برقراری تعادل فشار است و در اکثر موارد بهصورت خودکار و بدون عارضه رفع میشود.»
🔗 بیشتر بخوانید: معاینه منظم و کنترل قند خون: کلید پیشگیری از صدمههای چشمی در دیابت
گوش انسان از سه بخش اصلی تشکیل شده است: گوش بیرونی (لاله و مجرای شنوایی)، گوش میانی (شامل پرده گوش، سه استخوانچه شنوایی و لوله استاش) و گوش درونی (حلزون شنوایی و سیستم دهلیزی). لوله استاش که گوش میانی را به نازوفارینکس (قسمت بالایی گلو) متصل میکند، نقش کلیدی در تنظیم فشار دارد.
چرا صدا و حس “پُک” در گوش تشکیل میشود؟
وقتی فشار هوای محیط با فشار درون گوش میانی یکسان نباشد، پرده گوش به سمت داخلی یا خارجی کشیده شده و از حالت ارتعاش طبیعی خارج میشود که باعث شنیدن صداهای خفه یا مبهم میگردد. در شرایط عادی، بلعیدن، خمیازه کشیدن یا صحبت کردن باعث باز شدن طبیعی لوله استاش و تعادل فشار میشود. اما در پرواز، تغییرات سریع ارتفاع باعث میشود لوله استاش بهصورت ناگهانی باز شود تا تعادل را برقرار کند و این باز شدن ناگهانی صدا و حس معروف “پُک” یا “تق” را در گوش ایجاد میکند.
آخرین مطالب
- بازدید رئیسجمهور از دستاوردهای فناورانه کاراشاب در کنفرانس ملی مخابرات ۱۴۰۴
- یوتوب قابلیت ترقی کیفیت ویدیو با هوش مصنوعی را به اپلیکیشن تلویزیون اضافه کرد
- بهترین و احساسیترین انیمههای غمانگیز؛ ۱۰ اثر ماندگار برای اشکریزی
- قابلیت را به اضافه کرد؛ ساخت آواتار شخصی برای ویدیوهای هوش مصنوعی
- تأثیر مشکلات مالی والدین بر مهارتهای اجتماعی کودکان؛ نتایج یک تحقیق طولی
🔗 بیشتر بخوانید: اسطوره فوتبال ایران در آسایشگاه سالمندان پاریس بستری شد+عکس_اسپایدر
راهکارهای موثر برای برطرف کردن گرفتگی گوش در پرواز
برای تسهیل باز شدن لوله استاش و از بین بردن اختلاف فشار، روشهای ساده و موثری وجود دارد:
- برای نوزادان و کودکان: شیردهی یا مکیدن پستانک در زمان صعود و فرود.
- برای بزرگسالان: جویدن آدامس، مکیدن آبنبات، خمیازه عمیق کشیدن.
- مانور والسالوا: نفس عمیق بکشید، دهان را ببندید، بینی را با انگشت بگیرید و به آرامی سعی کنید هوای ریهها را از بینی بیرون دهید (بدون زور زیاد). این مانور میتواند حتی با صدای سوتهمانند همراه باشد که نشاندهنده باز شدن لوله استاش است.
- گوشگیرهای مخصوص (مانند EarPlanes): این ابزارها با کنترل نرخ تغییر فشار در مجرای شنوایی، برای برخی افراد موثر هستند، هرچند دکتر گافنی اشاره میکند که اثربخشی آنها در همه افراد یکسان نیست.
زمانی که گرفتگی گوش سختتر برطرف میشود
در شرایطی مانند سرماخوردگی، عفونتهای تنفسی بالا یا آلرژی، التهاب باعث تورم بینی و انتهای لوله استاش شده و عملکرد آن دچار اختلال میگردد. این موضوع برطرف کردن فشار را دشوارتر میکند و در موارد بسیار نادر و شدید (معمولاً در افراد دارای پیشینه بیماری تنفسی) میتواند منجر به پارگی پرده گوش شود. دکتر گافنی از تجربه شخصی خود در پرواز در زمان سرماخوردگی خبر میدهد و تأکید میکند که انجام مکرر مانور والسالوا میتواند در کنترل علائم موثر باشد.
پیشنهادات برای مسافران مکرر با مشکل فشار گوش
افراد به طور مداوم دچار گرفتگی گوش در پرواز میشوند، مشورت با متخصص گوش، حلق و بینی توصیه میشود. در موارد مزمن، استفاده از اسپریهای بینی ضدالتهاب تحت نظر پزشک میتواند با کاهش تورم بینی، عملکرد لوله استاش را بهبود بخشد.
در نهایت، حس گرفتگی گوش در حین پرواز، بهویژه در فازهای صعود و فرود، عکسالعمل موقتی و طبیعی بدن به تغییرات فشار است. با داشتن آدامس، انجام خمیازههای عمیق و صبر کوتاه، به لولههای استاش فرصت دهید تا وظیفه تنظیم فشار را به خوبی انجام دهند.
