آزمایش DNA چگونه روابط فامیلی را آشکار میکند؟
آزمایش DNA یکی از دقیقترین روشها برای شناسایی ریشههای اجدادی و روابط خونی است. این آزمایش نه تنها اطلاعاتی درباره پیشینه قومیتی فرد ارائه میدهد، بلکه میتواند احتمال ابتلا به بیماریهای ژنتیکی را نیز مشخص کند. مهمتر از همه، این تکنولوژی امکان یافتن اعضای خانواده ناشناس را برای افراد فراهم آورده است.
فرآیند آزمایش معمولا با ارسال نمونه بزاق به آزمایشگاه آغاز میشود. متخصصان DNA را از بزاق استخراج کرده و آن را با دادههای مرجع جمعآوری شده از سراسر جهان مقایسه میکنند. از آنجا که نزدیک به ۹۹.۹ درصد DNA انسانها یکسان است، دانشمندان تمرکز خود را بر روی بخشهای متغیر ژنوم متمرکز میکنند که تفاوتهای فردی را نشان میدهند.
برای تحلیل این تفاوتها، از تکنولوژی ریزآرایه استفاده میشود. این ابزار شامل هزاران سایت است که هر کدام به توالیهای خاص DNA متصل میشوند. تغییرات ژنتیکی که از اجداد به ارث رسیدهاند، بر ویژگیهای فیزیکی و شناختی فرد تأثیر میگذارند. پنلهای مرجع حاوی دادههای ژنتیکی افراد با پیشینه شناختهشده، به تعیین توزیع جغرافیایی گونههای ژنتیکی کمک میکنند.
قطعات DNA استخراج شده به نقاط متناظر روی آرایه متصل شده و نشانگرهای پیشینه خانوادگی را آشکار میکنند. به عنوان مثال، اگر نتایج نشان دهد که DNA فرد حاوی نشانگرهای رایج در جمعیت اسکاتلندی است، احتمال بالا میرود که اجداد او از اسکاتلند بوده باشند.

آرون ولف، ژنتیکدان ارشد شرکت، توضیح میدهد ریزآرایهها ابزار قدرتمندی هستند چون سرعت و کارایی بالایی دارند. آنها به ما اجازه میدهند نشانگرهای مرتبط با اصالت را انتخاب کنیم. با این حال، هیچگاه نمیتوان با قطعیت مطلق اصالت فرد را تعیین کرد؛ همیشه میزان عدم قطعیت وجود دارد. ما از ترکیب چندین نشانگر برای رسیدن به دقیقترین نتیجه استفاده میکنیم.
تایید خویشاوندی بین دو نفر چگونه انجام میشود؟
برای بررسی رابطه خونی بین دو فرد، هر دو باید آزمایش DNA انجام دهند. ولف میگوید اولین قدم تعیین میزان تشابه DNA دو فرد است. هر پلتفرم آزمایش ژنتیکی الگوریتمهایی دارد که DNA را با پایگاه داده مقایسه کرده و نواحی منطبق را شناسایی میکند.
دانشمندان میدانند که برای هر رابطه خانوادگی خاص، چه میزان DNA مشترک انتظار میرود. این دادهها به محاسبه احتمال رابطه کمک میکنند. DNA مشترک بیشتر، نشاندهنده رابطه نزدیکتر است. والدین و فرزندان حدود ۴۷.۵ تا ۵۰ درصد DNA مشترک دارند. پدربزرگ و مادربزرگ با نوهها، عمه و دایی با خواهرزاده و برادرزادهها، و خواهر و برادر ناتنی حدود ۲۵ درصد DNA مشترک دارند. پسر و دختر عمو و خاله (چهارمها) تا ۱۲.۵ درصد DNA مشترک دارند.
سایتهایی مانند و ۲۳، DNA فرد را با پایگاه داده خود مقایسه کرده و روابط احتمالی را گزارش میدهند. تستهای تشخیص پدر نیز بر همین اصل کار میکنند؛ آنها نواحی STR (تکرارهای تاندمی کوتاه) را بین کودک و پدر بالقوه مقایسه میکنند. در صورت تطابق کافی، رابطه پدری تایید میشود.
ولف اضافه میکند با گسترش پنلهای مرجع و افزایش تعداد افراد آزمایشدهنده، امکان کشف روابط خانوادگی بیشتر در دسترس قرار میگیرد.



