دانشمندان برای اولین بار نشان داده‌اند که عشق رمانتیک چگونه می‌تواند سیستم فعال‌ساز رفتاری (BAS) مغز را متحول سازد. در زمان عشق، این سیستم بر دیگر عملکرد‌های شناختی و محرک‌های بیرونی تسلط می‌یابد و تمام تمرکز مغز را بر روی یک فرد معطوف می‌کند.
عشق همواره دانشمندان را سردرگم داشته و اطلاعات کمی درباره نحوه تکامل آن وجود داشته است. اکنون محققان دانشگاه کانبرا، دانشگاه ملی استرالیا و دانشگاه جنوب استرالیا در یک مقاله علمی گامی به سمت حل این معما برداشته‌اند. آن‌ها بر روی ۱۵۵۶ نفر از جوانانی که خود را عاشق می‌دانستند، مطالعه انجام دادند تا مسیر‌های شیمیایی و محرک‌های رفتاری ناشی از قوت عشق در مغز را کشف کنند.
محققان سیستم فعال‌ساز رفتاری را زیر نظر گرفتند. این سیستم در واکنش به احساسات مثبت مانند شوق و نشاط فعال می‌شود و رفتار‌هایی را آغاز می‌کند که می‌توانند به پاداش یا یک خروجی سودمند منجر شوند. پژوهش‌های قبلی نقش BAS را در افزایش حساسیت جنسی در زنان و مردان روشن کرده بود. همچنین شناخته شده است که هورمون اکسی‌توسین به طور مستقیم با عشق مرتبط است؛ هنگام مواجهه با فرد عاشق، جریان اکسی‌توسین در سیستم عصبی و رگ‌های خونی آغاز می‌شود. با این حال، عشق مکانیسم‌های پیچیده‌تری را در مغز فعال می‌سازد.
سیستم فعال‌ساز عصبی باعث می‌شود فرد عاشق محرک‌های پاداشی را متفاوت ببیند. به همین دلیل او معشوق خود را در مرکز توج‌هات خود قرار می‌دهد. محققان دریافتند که فعالیت سیستم فعال‌سازی رفتاری علت اصلی است که یک فرد — همان معشوق — به شدت در مرکز دقت انسان عاشق قرار می‌گیرد. BAS به سادگی همه محرک‌های مربوط به معشوق را در برتری می‌گذارد. این ترکیب اکسی‌توسین و دوپامین است که این اهمیت اختصاصی را برای معشوق در مغز تشکیل می‌دهد.
مناطق مغزی تحت تأثیر سیستم فعال‌ساز رفتاری
خصوصیت سیستم فعال‌ساز رفتاری این است که تأثیر آن در مغز فرا‌گیر است و به یک ناحیه خاص محدود نمی‌شود. حساسیت بالای BAS با فعالیت بالای تگمنتوم شکمی و قشر مدار پیشانی مرتبط است. این عکس‌العمل‌پذیری پاداشی BAS با فعالیت بیش‌تر قشر پیش‌پیشانی جانبی، قشر سینگولیت قدامی و جسم مخطط شکمی در مغز همبستگی دارد. در حالی که محرک BAS فعالیت پوتامن، هسته دم‌دار و تالاموس را کاهش می‌دهد.
دانشمندان از پیش می‌دانستند که تغییر در حجم ماده خاکس‌تری در قشر پیش‌پیشانی شکمی و لوب آهیانه‌ای تحتانی با می‌زان فعالیت BAS ارتباط دارد. سطح انتقال‌دهنده عصبی گلوتامات در شبکه پاداش مغز می‌تواند علت تفاوت عکس‌العمل‌پذیری پاداشی BAS در افراد گوناگون باشد. هر دو این ساختار‌ها هم‌پوشانی بالایی با ساختار‌های مشاهده‌شده در عشق در مغز دارند.
این مکانیسم پیچیده باعث می‌شود محرک‌های معشوق در مغز فرد ارزشی بالا‌تر از همه محرک‌ها پیدا کنند. این تغییرات خود را به صورت رفتار‌هایی ابراز می‌کنند که در آن فرد معشوق خود را کاملا بی‌نقص می‌پندارد و کل زندگی روزانه خود را به او اختصاص می‌دهد.
بررسی‌های آتی با تکنیک
محققان تصمیم دارند در مرحله بعد با بهره‌گیری از تکنیک به بررسی تفاوت مسیر‌های شیمیایی و فعالیت BAS در واکنش‌های شناختی زنان و مردان بپردازند. چنین پژوهشی نه تنها مکانیسم‌های عشق در مغز را شفاف‌تر می‌کند، بلکه بینش‌هایی در مورد تاریخ تکاملی عشق نیز فراهم می‌آورد.
