راهنمای تغذیه سالم نوجوانان: از صبحانه تا پیشگیری از چاقی

به گزارش منابع بهداشتی، عادتهای غذایی نامناسب در دوران نوجوانی بسیار رایج است که شامل عدم نظم در وعدهها، مصرف بیش از حد تنقلات و ترجیح غذاهای بیرون از منزل میشود.
حذف وعدههای اصلی بهویژه صبحانه، باعث کاهش تمرکز و کارایی درسی شده و دریافت ریز مغذیهای حیاتی مانند کلسیم و فیبر را مختل میکند.
چاقی در این دوره سنی اهمیت ویژهای دارد زیرا زمینهساز اضافهوزن در بزرگسالی است؛ بنابراین در نوجوانان دارای اضافهوزن، بررسی پروفایل لیپیدی، فشار خون، دیابت نوع دوم و بیماریهای قلبیعروقی ضروری است.
غربالگری تغذیهای سالیانه شامل ارزیابی قد، وزن، شاخص توده بدنی، شناسایی رفتارهای پرخطر غذایی، وضعیت گیاهخواری، آلرژیها، محدودیت کالری و کمبود آهن در دختران توصیه میشود.
اصلاح رژیم غذایی با افزایش مصرف سالاد و سبزیجات، تأکید بر صبحانهخوردن، همراهی خانواده در وعدهها، کاهش غذاهای سرخکرده و پرکالری، خودداری از خوردن در حین تماشای تلویزیون و جایگزینی سسهای چرب با آبلیمو یا آب نارنج انجام میپذیرد.
حساسیت نوجوانان نسبت به ظاهر و فشار همسالان میتواند منجر به رژیمهای سختگیرانه، حذف وعدهها و کمبود مغذی شود که بلوغ را به تأخیر میاندازد، رشد قد را متوقف میکند و توده استخوانی را کاهش میدهد.
توصیههای روزانه شامل سه واحد شیر و لبنیات، دو تا سه واحد گوشت و حبوبات، سه تا پنج واحد سبزی و میوه و شش تا یازده واحد نان و غلات برای نوجوانان تدوین شده است.
ناشتای کامل از میان میوههای تازه، میوههای خشک، مغزها، ساندویچهای مغذی و لبنیات پاستوریزه، قند خون را پایدار نگه میدارد و از اشتهای بیحد در ناهار و در نتیجه چاقی پیشگیری میکند.
نیاز به کلسیم به دلیل رشد سریع استخوان و عضله افزایش یافته؛ مصرف لبنیات، حبوبات، سبزیهای برگ سبز و غلات غنیشده با کلسیم تشویق میشود.
کمبود ویتامین دی ناشی از استفاده از کرمهای ضدآفتاب و کاهش تعرض آفتابی در نوجوانان با اضافهوزن شایعتر است و تجویز مکمل توصیه میگردد.
با آغاز قاعدگی، نیاز دختران به آهن بالا میرود؛ کمخونی آهنفقر باعث ضعف ایمنی، کاهش حافظه و عملکرد شناختی میشود. منابع آهن شامل گوشت قرمز و سفید، حبوبات، مغزها و سبزیهای برگ سبز است.
علائم کمبود آهن شامل پریدگی پوست، خستگی زودرس، سرگیجه، بیاشتهایی، بیحسی أطراف و تیرهنمایی چشمان است که باید مورد توجه قرار گیرند.
نوجوانان باید روزانه حداقل شصت دقیقه فعالیت متوسط و سه روز در هفته ورزش شدید داشته باشند؛ مشارکت در کارهای خانگی، پیادهروی به مدرسه، بازی در پارک و استفاده از پله به جای آسانسور راهکارهای عملی هستند.
محدود کردن زمان صرف بازیهای ویدیویی و تماشای تلویزیون، جنبه تکمیلی سبک زندگی فعال در پیشگیری از بیماریهای متابولیک است.




