در سال‌های اخیر، تمایل به دورکاری و انجام وظایف از خانه افزایش چشمگیری یافته است. با توجه به اینکه کار از راه دور باعث صرفه‌جویی در زمان و هزینه رفت‌وآمد، فراهم آوردن راحتی بیشتر و کاهش استهلاک می‌شود، بسیاری از کارمندان طرفدار این مدل شده‌اند. با وجود مزایای فراوان، چالش اصلی در این روش ناتوانی در برقراری تعادل بین وظایف شغلی و زندگی خصوصی است. خوشبختانه با اجرای چند راهکار ساده و کاربردی می‌توان این تعادل را برقرار کرد و به طور کامل از مزایای دورکاری بهره برد. در این مقاله بررسی می‌کنیم که کارمندان با سنین مختلف در شرایط دورکاری چگونه با مسئله تفکیک کار و زندگی شخصی مقابله می‌کنند و سپس راهکارهای عملی را معرفی می‌کنیم.
تفکیک کار از زندگی شخصی؛ کدام کارمندان در این زمینه موفق‌تر هستند؟
نتایج تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که کارمندان جوان‌تر در برقراری مرز بین کار و زندگی شخصی دچار ضعف بیشتری هستند. محققان متوجه شده‌اند که با افزایش سن کارمندان، توانایی آن‌ها در جدا کردن کار از زندگی شخصی بهبود می‌یابد، بهره‌وری آن‌ها افزایش یافته و در نهایت رضایت بیشتری از برقراری تعادل در شرایط دورکاری تجربه می‌کنند. بیایید این موضوع را از منظر آمار و یافته‌های پژوهشی بررسی کنیم.
تحقیقات متعددی برای درک رابطه بین سن، تفکیک کار از زندگی و بهره‌وری شغلی انجام شده است. در یکی از این پژوهش‌ها، عملکرد ۱۷۲ کارمند انگلیسی در بازه سنی ۲۰ تا ۶۹ سال که در صنایع متنوع مشغول بودند و ۷۰ درصد وقت خود را به صورت دورکاری سپری می‌کردند، مورد ارزیابی قرار گرفت. از شرکت‌کنندگان خواسته شد راهکارهای خود برای برقراری مرز بین کار و زندگی را در چهار دسته فیزیکی، رفتاری، زمانی و ارتباطی طبقه‌بندی کنند.
🔗 بیشتر بخوانید: آزادی گفتن چیست؟ مصادیق و محدودیت‌های آن_اسپایدر
برای هر یک از این موارد مثال‌هایی ارائه شده که برخی مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:
- تاکتیک‌های فیزیکی: اختصاص یک فضای کاری مخصوص در خانه؛ استفاده از تجهیزات جداگانه (مانند تلفن همراه، تبلت یا لپ‌تاپ) برای کار و کارهای شخصی
- تاکتیک‌های رفتاری: خودداری از چک کردن ایمیل‌ها، پیام‌ها و تماس‌های کاری در ساعات غیرکاری؛ امتناع از دادن شماره تلفن شخصی به همکاران برای گفتگو در مورد مسائل شغلی
- تاکتیک‌های زمانی: تعیین ساعت دقیق آغاز و پایان کار؛ بهره‌گیری از ابزارهای مناسب برای پیگیری و کنترل میزان زمان صرف‌شده برای کار
- تاکتیک‌های ارتباطی: اشتراک‌گذاری تقویم کاری با اعضای تیم، مرؤوسان و مدیران و آگاه‌سازی آن‌ها از زمان‌های عدم در دسترس بودن؛ تعیین یک روش مشخص برای رسیدگی به موارد اضطراری در زمان شخصی
در تحلیل نتایج، متغیرهایی نظیر جنسیت، داشتن فرزند، وضعیت سرپرستی، توانایی دورکاری، ماهیت وظایف شغلی و اولویت‌های فرد نیز در نظر گرفته شدند. پس از تحلیل‌ها، محققان به این نتیجه رسیدند که کارمندان مسن‌تر تمایل بیشتری به استفاده از تاکتیک‌های برقراری مرز دارند که این امر به نوبه خود منجر به بهره‌وری بیشتر می‌شود (بهره‌وری در این پژوهش به معنای تکمیل به‌موقع وظایف و به حداقل رساندن کارهای ناتمام در آخر هفته تعریف شده بود).
مطالعه دوم شامل نمونه‌ای جدید از ۲۸۲ کارمند بود که همه حداقل در ۷۰ درصد وقت به صورت دورکاری کار می‌کردند. شرکت‌کنندگان ۱۹ تا ۶۹ ساله و ساکن کشورهای انگلیسی‌زبان بودند. سه پرسشنامه با فاصله دو هفته بین آن‌ها توزیع شد و از آن‌ها خواسته شد میزان استفاده خود از تاکتیک‌های تفکیک کار از زندگی را ارزیابی کنند. آن‌ها باید تعادل کار و زندگی و کارهای ناتمام را در هر سه پرسشنامه رتبه‌بندی می‌کردند. نتایج مطالعه دوم نیز مشابه مطالعه اول بود: کارکنان مسن‌تر اهمیت بیشتری به برقراری تعادل در شرایط دورکاری می‌دادند و در نتیجه کارهای ناتمام کمتری در پایان هفته داشتند.
🔗 بیشتر بخوانید: نهان کاری در زندگی مشترک؛ نشانه‌ها و روش برخورد_اسپایدر
در هر دو مطالعه، پژوهشگران دریافتند که هرچه کارمندان به تفکیک کار از زندگی اهمیت بیشتری می‌دادند، کارهای ناتمام کمتری داشتند و در مطالعه دوم، آن‌ها ارزیابی بهتری از تعادل کار و زندگی داشتند. با افزایش سن، کارمندان از تاکتیک‌های بیشتری برای برقراری مرز بین وظایف شغلی و زندگی شخصی استفاده می‌کردند و در نتیجه احساس عقب‌افتادگی کمتر و رضایت بیشتری از تعادل برقرار شده داشتند.
در صورت دورکاری، چگونه بین زندگی شخصی و کار تعادل برقرار کنیم؟
هرچند دورکاری انعطاف‌پذیری و آزادی را در زندگی شخصی افزایش می‌دهد، اما این آزادی می‌تواند مرز بین کار و زندگی را مبهم سازد و منجر به کاهش بهره‌وری شود. در ادامه نکات کاربردی برای تفکیک کار از زندگی شخصی ارائه شده است. با بهره‌گیری از این راهکارها می‌توانید بهره‌وری خود را به حداکثر برسانید و سلامت روان خود را حفظ کنید:
اختصاص فضای کاری مخصوص
در شرایط دورکاری، تعیین فضایی مشخص به عنوان محل کار اهمیت بسیار زیادی دارد. این کار نه تنها ذهن شما را برای کار کردن آماده می‌کند، بلکه یک مرز فیزیکی بین کار و زندگی شخصی ایجاد می‌کند. یک گوشه آرام یا اتاق خالی را انتخاب کنید و آن را با تجهیزات ضروری نظیر صندلی ارگونومیک، میز منظم و ابزارهای مرتبط آرایش دهید تا هنگام ورود به این فضا، به مغزتان سیگنال دهید که زمان تمرکز و انجام کار فرا رسیده است. در پایان روز کاری، از این فضا خارج شوید و در اوقات فراغت در این فضای کاری نمانید.
🔗 بیشتر بخوانید: حس پوچی و ۵ راه مقابله با آن در زندگی_اسپایدر
برقراری یک روتین ثابت
تنظیم یک روتین منظم برای تفکیک زندگی کاری و شخصی از اهمیت بالایی برخوردار است. ساعات کاری مشخصی را تعیین کنید که با ساعات اوج بهره‌وری شما هم‌خوانی داشته باشد و به این بازه زمانی وفادار بمانید. روز خود را با یک روتین صبحگاهی مانند نوشیدن قهوه، مطالعه چند صفحه کتاب، دوش گرفتن، ورزش کردن یا موارد مشابه آغاز کنید. این کار به شما کمک می‌کند تا خود را برای آغاز کار آماده سازید و راحت‌تر از حالت استراحت و فضای شخصی جدا شوید. وقتی ساعت پایان کار رسید، تمام ابزارها و دستگاه‌ها را خاموش کنید و از فضای کاری دور شوید.
پوشیدن لباس مناسب
هرچند کار کردن با پیژامه و لباس‌های خانگی بسیار وسوسه‌انگیز است، اما پوشیدن لباس‌های رسمی یا نیمه‌رسمی، برقراری مرز روانی بین کار و زمان فراغت را تسهیل می‌کند. منظور این نیست که حتماً باید لباس اداری بپوشید، بلکه تغییر لباس خواب و پوشیدن لباس تمیز و راحت می‌تواند نشان‌دهنده آمادگی شما برای آغاز روز کاری باشد. کار کردن با لباس خواب می‌تواند زمینه‌ساز تنبلی و خواب‌آلودگی در طول روز شود.
تعیین حد و مرزهای شفاف
یکی از بزرگترین چالش‌های دورکاری، کنترل مزاحماتی است که ممکن است از سوی خانواده، دوستان یا هم‌خانه‌ها ایجاد شود. در این حالت، باید ساعات کاری خود را به صراحت برای اطرافیان اعلام کنید تا بدانند چه زمانی در دسترس هستید و چه زمانی نباید تمرکز و حریم خصوصی شما را نقض کنند. برای نشان دادن زمان‌های در دسترس بودن یا نیاز به حریم خصوصی، می‌توانید از نشانه‌های فیزیکی مانند بستن در اتاق یا استفاده از هدست استفاده کنید.
تعیین زمان استراحت
مشابه محیط‌های اداری که ساعات مشخصی برای استراحت، ناهار و موارد مشابه اختصاص دارد، در دورکاری نیز این موضوع حائز اهمیت است. حتماً در طول روز، بازه‌هایی برای بلند شدن از پشت میز، وعده‌های میان‌وعده و استراحت کوتاه در نظر بگیرید. فاصله گرفتن از فضای کار و انجام فعالیت‌های غیرکاری به حفظ تعادل کمک می‌کند و از فرسودگی شغلی و روانی پیشگیری می‌کند. علاوه بر این، زمانی را برای فعالیت‌های تفریحی، سرگرمی‌ها و گذراندن وقت با عزیزانتان اختصاص دهید تا به بهبود کلی سلامت روانی کمک کنید.
دورکاری بدون فرسودگی!
دورکاری فرصتی بی‌نظیر برای برقراری تعادل بین کار و زندگی شخصی فراهم می‌کند، اما نیازمند تلاش آگاهانه است. با تعیین مرزهای شفاف، ایجاد روتین‌های منظم و بهره‌گیری از ابزارهای مناسب، می‌توانید از مزایای دورکاری بهینه بهره‌مند شوید بدون اینکه دچار فرسودگی شوید یا زندگی شخصی خود را فدای کار کنید. به یاد داشته باشید که انعطاف‌پذیری کلید دستیابی به تعادل است. با تدوین برنامه‌ای متناسب با نیازهای خود و اولویت‌بندی سلامت و شادی، می‌توانید یک متخصص دورکار موفق باشید که هم شیرینی موفقیت شغلی را چشیده و هم از تعادل برقرار شده لذت میبرد. شما برای برقراری مرز بین کار و زندگی شخصی چه پیشنهادی برای همکاران دورکار خود دارید؟
منبع: psychologytoday
