انتظار موعود در ادیان الهی تحلیل اشتراکات یهودیت، مسیحیت، زرتشت و اسلام درباره مصلح جهانی, مفهوم انتظار موعودی که جهان را نجات و اصلاح میکند، یکی از اشتراکات بنیادین در میان ادیان ابراهیمی و زرتشت است. در متون مقدس یهودیت، مسیحیت، زرتشت و اسلام، بشارتهای صریحی درباره ظهور فردی الهی وجود دارد که زمین را از ظلم و فساد پاک کرده و عدالت را برقرار میسازد.
این باور مشترک، نشاندهنده ریشه واحدی برای امید بشر به یک مصلح نهایی است. بشارتهای کتاب مقدس و متون کهن در کتاب اشعیاء (باب ۶۱) به صراحت از رجعت موعود سخن به میان آمده است. یهودیان و مسیحیان هرچند در تشخّص این موعود تفاوت نظر دارند، اما هر دو چشم به راه بازگشت حضرت مسیح (علیه السلام) هستند.
ارند. در روایات یهودی، هجوم یاجوج و ماجوج نشانه آشوب آخرالزمان است.
در متون مسیحی، ظهور اژدها یا وحش یوحنایی و پیامبر کذاب، مقدمهای برای رجعت مسیح تلقی میشود. در زرتشت، مار ضحاک نماد قدرت شیطانی است که باید توسط سوشیانی مغلوب گردد. این شخصیت در ادبیات اسلامی با دجال هممعناست و نماد انحراف و فریب نهایی پیش از ظهور امام زمان (عج) محسوب میشود.
امامت روح حاکم بر اندیشه شیعی در مکتب تشیع، امامت تنها یک اصل اعتقادی نیست، بلکه ستون فقرات تمام نظام فکری، فقهی و اجتماعی است.
این وابستگی عمیق، نشانه ضعف نیست، بلکه گواهی بر حاکمیت روح توحید و بندگی است؛ انسانی که جدای از خدا و حجت او، هیچیتی محض است. ریشههای غیبت و بیتوجهی بشر یکی از علل اصلی غیبت امام عصر (عج)، بیتوجهی و ناسپاسی بشر در قبال حجتهای الهی است. تاریخ شاهد است که یازده امام شیعه به شهادت رسیدند، زیرا جامعه معرفت عمیق و ضروری نسبت به آنها نداشت.
وقتی مردم حجت را یک بشر معمولی میدانند و نیازهای خود را تنها در خوراک، پوشاک و مسکن خلاصه میکنند، نمیتوانند وفادار به ولایت بمانند. این غفلت، دور نگهداشتن معصوم از میان مردم را ضروری میسازد. شرایط تحقق فرج و ظهور بر اساس تعالیم اهل بیت (ع)، فرج و ظهور مشروط به بیداری معرفت است.
تا زمانی که بشر ضرورت حجت نجاتدهنده را به عنوان نیاز انحصاری و حیاتی درک نکند — نه به عنوان یک آرزو، بلکه به عنوان عطش وجودی — ظهور محقق نخواهد شد. زیارت جامعه کبیره رهبری حجت را قادهالامم (رهبر امت) مینامد؛ رهبری از نوع قیادت که پیشرو است و قوم را به سمت کمال میکشد، نه سوق که از پشت رانه میزند. این نوع رهبری، مستلزم آمادگی و تبعیت آگاهانه مومنین است.
