ثبت لحظه شگفتانگیز صاعقه فضایی اسپرایت توسط فضانورد ناسا از مدار زمین, نیکول آیرز، فضانورد ناسا، در حین مأموریت خود در ایستگاه فضایی بینالمللی و از ارتفاع مدار پایین زمین، تصویری فوقالعاده از پدیدهای جوی موسوم به اسپرایت ثبت کرده است. این عکس که از حساب کاربری او در شبکه اجتماعی ایکس (X) منتشر شده، نمایشی بینظیر از این رویداد نوری گذرا در فضای لایههای بالایی اتمسفر ارائه میدهد. اسپرایت چیست و چگونه تشکیل میشود؟
اسپرایتها یا همان رویدادهای نورانی گذرا، تخلیههای الکتریکی مقیاس بزرگ هستند که در ارتفاعات بسیار زیاد، به طور مشخص در لایه مزوسفر و بالای ابرهای طوفانی رخ میدهند.
در عکس ثبت شده توسط آیرز، یک فلش نوری آبیسفید در مرکز صحنه دیده میشود که از آن یک ساختار درخشان، قرمز و شبیه به شاخههای درخت به سمت آسمان شب یافته است.
مهمترین دستورالعمل فضانورد ناسا درباره این پدیده نیکول آیرز در توضیح این ثبت تصادفی مینویسد هنگامی که از روی مکزیک و ایالات متحده عبور میکردیم، این اسپرایت را مشاهده کردم. او بر ارزش علمی این تصاویر از منظر فضایی تأکید کرده و افزوده ما دید فوقالعادهای از بالای ابرها داریم؛ به همین دلیل دانشمندان میتوانند از این تصاویر برای درک بهتر مکانیزم تشکیل، ویژگیهای فیزیولوژیکی و ارتباط مستقیم اسپرایتها با طوفانهای رعد و برق در ارتفاعات پایینتر استفاده کنند. چرا رصد اسپرایت از سطح زمین دشوار است؟
برخلاف شفق قطبی که رصد آن هم از زمین و هم از فضا امکانپذیر است، دیدن اسپرایتها از سطح زمین چالشهای بسیاری دارد.
این محدودیتها باعث میشود ثبتهای فضایی مانند عکس آیرز، دادههای بیبدیلی برای محققان باشند. تاریخچه کشف و پرونده امنیتی اسپرایتها اگرچه اولین شاهدیهای بصری از این پدیدهها تا سال ۱۸۸۶ پسرفته است، اما نخستین مستندسازی عکاسی و علمی آنها در تاریخ ۴ ژوئیه ۱۹۸۹ (۳۶ سال پیش) توسط تیم پژوهش دانشگاه مینهسوتا انجام گرفت.
از نظر ایمنی هوانوردی، اسپرایتها در ارتفاعات بسیار بالاتر از مسیر پروازهای تجاری (معمولاً بالای ۵۰ کیلومتر) رخ میدهند و تهدید مستقیم برای هواپیماها محسوب نمیشوند. اگرچه پالسهای الکترومغناطیسی ناشی از آنها میتواند در تئوری بر یک هوابرد تأثیر بگذارد، تا کنون هیچگونه حادثه یا اختلال عملیاتی ناشی از آن گزارش نشده است.
