بررسی ۷ باور نادرست رایج درباره واکسن آنفلوانزا؛ حقایق علمی از زبان متخصص

واکسن آنفلوانزا یکی از موثرترین ابزارهای پیشگیری از بیماری‌های فصلی است، با این حال شایعات و اطلاعات نادرست زیادی در مورد آن در میان مردم رایج شده است. دکتر احمد وثوقی‌مطلق، فوق‌تخصص آسم و آلرژی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، در گفت‌وگو با خبرگزاری بهداشت‌نیوز به بررسی و رد شایع‌ترین این باورهای غلط پرداخته است.

۱. آیا واکسن آنفلوانزا سیستم ایمنی را ضعیف می‌کند؟

این یکی از پرشایع‌ترین توهمات است. دکتر وثوقی‌مطلق با تأکید می‌گوید: «واکسن آنفلوانزا به هیچ وجه سیستم ایمنی بدن را ضعیف نمی‌کند، بلکه آن را برای شناسایی و مقابله موثر با ویروس آنفلوانزا تقویت و آموزش می‌دهد.» این واکسن با تحریک سیستم ایمنی، تولید آنتی‌بادی‌های خاص را در بدن تسریع می‌کند.

🔗 بیشتر بخوانید: غذاهایی که سختی خون را پایین می‌آورد و سلامت قلب را ضمانت می‌کند_اسپایدر

۲. چرا باید هر سال واکسن تزریق شود؟

ویروس آنفلوانزا دچار تغییرات آنتیژنیک مداوم (دریفت و شیفت آنتیژنی) می‌شود. سازمان بهداشت جهانی (WHO) بر اساس رصد جهانی سویه‌های پراکنده، ترکیب واکسن را سالانه به‌روزرسانی می‌کند. بنابراین واکسن سال قبل، حفاظت کامل در برابر سویه‌های جدید سال جاری را تضمین نمی‌کند و تزریق سالانه ضروری است.

۳. اگر قبلاً آنفلوانزا گرفته‌ام، آیا باز هم نیاز به واکسن دارم؟

بله. ابتلا به آنفلوانزا در سال‌های پیشین، ایمنی دائمی در برابر تمام سویه‌ها ایجاد نمی‌کند. با توجه به جهش‌های ویروس، ویروس سال جاری می‌تواند متفاوت از ویروسی باشد که باعث بیماری شما شده است. بنابراین واکسن‌سازی حتی برای کسانی که قبلاً مبتلا شده‌اند، توصیه می‌شود.

🔗 بیشتر بخوانید: مصرف گردو خطر ابتلا به این سرطان را افت می‌دهد_اسپایدر

۴. آیا یک بار تزریق واکسن برای تمام عمر کافی است؟

خیر. برخلاف برخی واکسن‌های کودکی که ایمنی طولانی‌مدت ایجاد می‌کنند، واکسن آنفلوانزا به دلیل تغییر ماهیت ویروس، حفاظت موقت (معمولاً یک فصل) فراهم می‌آورد و باید هر سال در فصل سرما تکرار شود.

۵. نگرانی از عوارض جانبی واکسن

دکتر وثوقی‌مطلق توضیح می‌دهد: «مانند تمام واکسن‌ها، واکسن آنفلوانزا نیز ممکن است عوارضی داشته باشد، اما این موارد بسیار نادر، خفیف و گذرا هستند.» شایع‌ترین عارضه، درد، قرمزی یا تورم در محل تزریق است. برخی افراد ممکن است برای مدت کوتاهی (یک تا دو روز) علائمی شبیه سرماخوردگی خفیف (مانند تب پایین، بدنشبی یا خستگی) را تجربه کنند که نشان‌دهنده فعال‌سازی سیستم ایمنی است، نه ابتلا به آنفلوانزا. مزایای پیشگیری از عوارض وخیم و مرگ‌بار آنفلوانزا، به مراتب بر ریسک‌های احتمالی واکسن غلبه دارد.

۶. واکسن آنفلوانزا در دوران بارداری

بیماری آنفلوانزا در زنان باردار می‌تواند عوارض جدی برای مادر و جنین داشته باشد. متخصصان توصیه می‌کنند که زنان باردار در هر سه ماهه‌ای از بارداری باشند، باید واکسن آنفلوانزا دریافت کنند. نکته مهم این است که باید حتماً از نوع واکسن غیرفعال (کشته‌شده) استفاده شود، زیرا واکسن‌های زنده ضعیف‌شده در دوران بارداری منع هستند. واکسن غیرفعال برای مادر و جنین کاملاً ایمن است و آنتی‌بادی‌های محافظتی را از طریق مشیم به جنین منتقل می‌کند.

۷. آیا واکسن در برابر تمام ویروس‌های تنفسی محافظت می‌کند؟

این یک سوءتفاهم رایج دیگر است. واکسن آنفلوانزا فقط در برابر ویروس‌های آنفلوانزا (سویه‌های A و B موجود در واکسن) محافظت می‌کند. این واکسن از عفونت‌های دیگر تنفسی مانند ویروس سینسیشیال تنفسی (RSV)، رینوویروس (عامل سرماخوردگی معمولی) یا کووید-۱۹ جلوگیری نمی‌کند. با این حال، پیشگیری از آنفلوانزا که می‌تواند منجر به پневмонیا، بستری در بیمارستان و مرگ شود، اهمیت حیاتی دارد.

نتیجه‌گیری

واکسن آنفلوانزا ایمن، موثر و بهترین استراتژی پیشگیری از بیماری وخیم و عوارض آن است. مشورت با پزشک متخصص برای تعیین بهترین زمان تزریق (معمولاً اوایل فصل سرما) و انتخاب نوع مناسب واکسن، به ویژه برای گروه‌های پرریسک (کودکان، سالمندان، زنان باردار، بیماران مزمن و کادرهای درمانی) ضروری است.