هیچ عددی به تنه‌ایی نمی‌تواند تصویری کامل از سلامت فرد ارائه دهد؛ نحوه حرکت بدن و ذهن شاخص بهتری برای سنجش سلامت و بهزیستی است.
چربی بدن؛ از روش‌های محاسبه تا محدودیت‌ها
با این حال، در دوران حاضر پزشکان و متخصصان برای تعریف استانداردی از سلامت به نمودار‌ها، داده‌ها و شاخص‌های مختلف متکی هستند. به همین دلیل پزشک یا ارائه‌دهنده خدمات سلامت اغلب شاخص توده بدنی (BMI) را محاسبه می‌کند.
در حالی که شاخص توده بدنی و درصد چربی بدن اهدافی را پیگیری می‌کنند، باید به یاد داشته باشیم که فعالیت بدنی و انتخاب‌های غذایی موثر نیز از سلامت کلی پشتیبانی می‌کنند.
با در نظر گرفتن این نکات، می‌توان از شاخص توده بدنی و درصد چربی بدن به عنوان ابزاری برای بررسی و نظارت بر وزن و ترکیب بدن استفاده کرد.
نحوه محاسبه چربی بدن
هنگام اندازه‌گیری درصد چربی بدن، برخی روش‌ها نسبتا گران و چندان دقیق نیستند. از جمله این روش‌ها می‌توان به جذب‌سنجی پرتو اکس با انرژی دوگانه (DEXA)، توزین هیدرواستاتیک، پلتیسموگرافی جابجایی هوا و اسکنر‌های سه‌بعدی بدن اشاره کرد.
کولیس پوستی
اکثریت مردم به روش‌های ذکر شده دسترسی ندارند؛ از این رو استفاده از کولیس پوستی برای بررسی ترکیب بدن بسیار رایج است.
با این روش می‌توانید چربی بدن خود را اندازه‌گیری کنید یا از یک مربی معتبر یا متخصص آموزش‌دیده بخواهید محاسبه را انجام دهد.
اگر قصد دارید چندین بار از روش کولیس پوستی برای پیگیری پیشرفت استفاده کنید، بهتر است هر بار از همان فردی که اندازه‌گیری قبلی را انجام داده است درخواست کمک کنید؛ این کار اعتبار و اطمینان نتایج را افزایش می‌دهد.
روش‌های دیگر
اندازه‌گیری دور کمر و مقیاس‌های چربی بدن که از امپدانس بیوالک‌تریکی بهره می‌برند، دو روشی هستند که می‌توانید به تنه‌ایی انجام دهید.
اگرچه این دو روش دقیق به اندازه کولیس پوستی انجام‌شده توسط متخصص نیستند، اما می‌توانند ابزار مفیدی برای رصد پیشرفت باشند.
درصد چربی بدن ایده‌آل برای زنان
از آنجا که محاسبه BMI تنها بر پایه قد و وزن انجام می‌شود، جنسیت در محاسبه این عدد تأثیری ندارد. با این حال، محدوده درصد چربی بدن بین زنان و مردان متفاوت است.
شورای ورزش آمریکا (ACE) نموداری ارائه کرده که شبیه به نمودار BMI بزرگسالان است و سن را در نظر نمی‌گیرد؛ این نمودار دسته‌بندی‌های زیر را شامل می‌شود
چربی الزامی ۱۰ تا ۱۳ درصد
ورزشکاران ۱۴ تا ۲۰ درصد
تناسب اندام ۲۱ تا ۲۴ درصد
قابل قبول ۲۵ تا ۳۱ درصد
چاقی بیشتر از ۳۲ درصد
برای درصد چربی بدن ایده‌آل بر پایه سن، بیمارستان محدوده‌های زیر را برای زنان سالم ارایه کرده است
۲۰ تا ۳۹ سال ۲۱ تا ۳۲ درصد
۴۰ تا ۵۹ سال ۲۳ تا ۳۳ درصد
۶۰ تا ۷۹ سال ۲۴ تا ۳۵ درصد
درصد چربی بدن ایده‌آل برای مردان
به طور کلی مردان نسبت چربی به بافت بدون چربی کمتری نسبت به زنان دارند که تفاوت در محدوده‌ها را توجیه می‌کند.
نمودار شورای ورزش آمریکا (ACE) محدوده‌های زیر را برای مردان ارائه می‌دهد
چربی الزامی ۲ تا ۵ درصد
ورزشکاران ۶ تا ۱۳ درصد
تناسب اندام ۱۴ تا ۱۷ درصد
قابل قبول ۱۸ تا ۲۴ درصد
چاقی بیشتر از ۲۵ درصد
بیمارستان دستورالعمل‌های زیر را برای درصد چربی بدن سالم مردان بر پایه سن ارایه کرده است
۲۰ تا ۳۹ سال ۸ تا ۱۹ درصد
۴۰ تا ۵۹ سال ۱۱ تا ۲۱ درصد
۶۰ تا ۷۹ سال ۱۳ تا ۲۴ درصد
ماشین‌حساب BMI
به گفته انجمن قلب آمریکا، BMI یک مقدار عددی از وزن در ارتباط با قد است. به طور دقیق‌تر، وزن بر حسب کیلوگرم تقسیم بر مربع قد بر حسب متر محاسبه می‌شود.
بسیاری از پزشکان از نتایج BMI برای دسته‌بندی وزن به صورت زیر استفاده می‌کنند کم‌وزن، وزن طبیعی یا سالم، اضافه وزن و چاق.
به گفته مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری آمریکا (CDC)، هر یک از این دسته‌ها با محدوده BMI زیر مطابقت دارد
کم‌وزن کمتر از ۱۸.۵
وزن طبیعی یا سالم ۱۸.۵ تا ۲۴.۹
اضافه وزن ۲۵ تا ۲۹.۹
چاق ۳۰ و بیشتر
چندین ماشین‌حساب BMI آنلاین در دسترس است. برخی از آن‌ها ویژگی‌های بیش‌تری از محاسبه ساده BMI ارائه می‌دهند، اما مهم‌ترین نکته اطمینان از استفاده از ماشین‌حسابی متعلق به منبع معتبر است.
به عنوان مثال، ماشین‌حساب BMI از مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری آمریکا برای بزرگسالان ۲۰ سال و بالا‌تر مناسب است.
اگر سن شما کمتر از ۲۰ سال است، CDC ماشین‌حسابی مخصوص بازه سنی ۲ تا ۱۹ سال نیز در اختیار می‌گذارد.
محدودیت‌های BMI
وقتی از BMI صحبت می‌شود، این حقیقت که این شاخص بین ماهیچه بدون چربی و توده چربی تمایز قائل نمی‌شود، می‌تواند مشکل‌ساز باشد. افرادی با تناسب اندام بالا که وزن بدن بیش‌تری دارند، با مشاهده نتایج BMI ممکن است دچار سردرگمی و ناامیدی شوند.
به عنوان مثال، یک ورزشکار عضلانی به دلیل توده عضلانی بدون چربی اضافی ممکن است BMI بالا‌تری داشته باشد و به عنوان فردی با اضافه وزن یا چاق دسته‌بندی شود.
در حالی که فردی با وزن کمتر و چربی بدن زیاد نسبت به توده عضلانی می‌تواند در محدوده عادی یا سالم قرار بگیرد.
علاوه بر این، BMI مواردی مانند جنسیت، سن یا قومیت را در نظر نمی‌گیرد؛ از این رو ممکن است یک شاخص معتبر برای تمام جوامع نباشد.
محدودیت‌های درصد چربی بدن
از نظر دیگر، درصد چربی بدن نیز مشکلات و محدودیت‌های خاص خود را دارد. اگر از روش کولیس پوستی استفاده شود، اما فرد آموزش‌دیده اندازه‌گیری را در هر بار انجام ندهد، ممکن است با نتایج متغیری روبرو شوید.
حتی اگر یک فرد در هر بار اندازه‌گیری‌ها را انجام دهد، جابجایی اندک در مکانی که پوست گرفته می‌شود می‌تواند نتایجی غیر‌قابل اطمینان را به همراه داشته باشد.
