برنامه ملی مکمل‌پشتیبانی در مدارس با هدف پیشگیری از کم‌خونی و کمبود ویتامین D در میان دانش‌آموزان، بیش از پانزده سال است که به طور پیوسته در سراسر کشور اجرا می‌شود. احمد اسماعیل‌زاده، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، در گفتگو با خبرگزاری مهر ضمن تشریح جزئیات این طرح، به چالش‌های موجود و اقدامات پیش رو برای ارتقای اثربخشی آن اشاره کرد.
نحوه توزیع مکمل‌ها در مدارس
بر اساس دستورالعمل‌های ملی و توصیه‌های سازمان جهانی بهداشت، قرص آهن به صورت هفتگی و در طول شانزده هفته به دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه اول و دوم توزیع می‌شود. این دوز برای پیشگیری از کم‌خونی ناشی از کمبود آهن کفایت می‌کند. در مورد ویتامین D نیز، قرص ۵۰ هزار واحدی به صورت ماهانه برای همه دانش‌آموزان پسر و دختر بالای دوازده سال در مدارس توزیع می‌گردد. اسماعیل‌زاده تأکید کرد که این برنامه جنبه پیشگیری دارد و برای درمان افراد مبتلا به کمبودهای شدید، پروتکل‌های جداگانه‌ای در مراکز درمانی وجود دارد.
🔗 بیشتر بخوانید: این ماده غذایی را خام بخورید تا از سرطان نگیرید_اسپایدر
استمرار کمبودها علی‌رغم اجرای برنامه
با وجود بیش از یک دهه و نیم اجرای این طرح و موازی‌سازی آن با برنامه غنی‌سازی آرد با آهن و اسید فولیک، آمارها همچنان نگران‌کننده است. شیوع کم‌خونی در دختران دانش‌آموز بین ۱۸ تا ۲۰ درصد و کمبود ویتامین D در حدود ۵۰ درصد برآورد می‌شود. این واقعیت نشان‌دهنده موانعی در اجرای صحیح برنامه است که شامل موارد زیر می‌شود:
- توزیع نامناسب یا ناکامل مکمل‌ها در برخی مدارس
- محدودیت اعتبارات مالی برای خرید مکمل‌های باکیفیت
- باورها و نگرش‌های نادرست برخی مدیران مدارس که مکمل‌ها را تنها برای گروه‌های خاص ضروری می‌دانند، در حالی که هدف پوشش همه دانش‌آموزان است
موانع مصرف توسط دانش‌آموزان، به‌ویژه دختران
یکی از چالش‌های اساسی، عدم مصرف مکمل‌ها توسط خود دانش‌آموزان است. دلایل اصلی عبارتند از:
🔗 بیشتر بخوانید: خطرات کپک روی غذا و روش‌های پیشگیری از رشد قارچ در مواد غذایی
- ترس از عوارض گوارشی مانند یبوست یا đau معده
- نپسندیدن طعم قرص‌ها
- عدم آگاهی کافی از اهمیت پیشگیری در سن بلوغ
این مسئله در دختران متوسطه بیشتر نمود می‌یابد که به دلیل نیازهای فزیولوژیک بالا، گروه هدف اصلی برنامه هستند.
راهکارهای پیشنهادی وزارت بهداشت
برای مقابله با این چالش‌ها، وزارت بهداشت از وزارت آموزش و پرورش خواسته است جلسات آموزشی اجباری و امتیازدار برای مدیران مدارس برگزار شود. در این جلسات، کارشناسان تغذیه و بهداشت وظیفه توجیه مدیران را بر عهده دارند تا باورهایشان اصلاح و الزام به توزیع و نظارت بر مصرف مکمل‌ها در آن‌ها نهادینه گردد. همچنین وزارت بهداشت در صدد است با تدوین راهکارهای مالی نوین، مشکل محدودیت بودجه دانشگاه‌های علوم پزشکی برای تامین مکمل‌ها را به طور ریشه‌ای حل کند تا تداوم و کیفیت این برنامه حیاتی تضمین شود.
