رشد سریع و گسترده مراکز داده در سراسر جهان، غول‌های فناوری را وادار کرده تا بهترین روش‌ها برای تأمین انرژی انقلاب هوش مصنوعی را بیابند. حرکت به سمت انرژی هسته‌ای، سیستم‌های خنک‌سازی مایع برای مراکز داده و رایانش کوانتومی از گزینه‌های موجود برای تأمین انرژی موردنیاز AI محسوب می‌شوند.
منتقدان معتقدند با کند شدن روند کاهش مصرف برق، شرکت‌های فناوری باید در مورد هزینه‌های رونق هوش مصنوعی مولد در کل زنجیره تأمین کاملا آگاه باشند و تنها به فکر پیشرفت سریع و از بین بردن موانع نباشند.
سومیا جوشی، رئیس بخش برنامه‌های جهانی، اقلیم و سیستم‌ها در مؤسسه محیط‌زیست استکهلم (SEI)، در مصاحبه‌ای اظهار کرد هزینه واقعی زیست‌محیطی اکنون آشکار نیست. تنها شرکت‌های فناوری با توجیه این استدلال که باید کالا‌هایشان را بفروشند و از طرف دولت حمایت شوند، یارانه دریافت می‌کنند.
به گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، در سال‌های آینده موج سرمایه‌گذاری در مراکز داده حتی بیش‌تر خواهد شد؛ علت این امر عمدتا ناشی از رشد دیجیتالی شدن و پذیرش هوش مصنوعی مولد است.
این چشم‌انداز نگرانی‌های مرتبط با افزایش تقاضای برق و تأثیر زیست‌محیطی هوش مصنوعی را برانگیخته است؛ این دغدغه‌ها بیش‌تر نادیده گرفته می‌شوند، اما بسیار مهم هستند.
مراکز داده که مقدار فزاینده‌ای از انرژی مصرف می‌کنند، زیرساخت کلیدی لازم برای بهره‌برداری از خدمات رایانش ابری مدرن و استفاده از AI محسوب می‌شوند.
جیانپیرو فریزیو، رئیس بخش برق‌رسانی در شرکت چندملیتی سوئیسی، اعتراف کرد کسب‌وکار مرکز داده این گروه مهندسی در سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته و این بخش در مسیر رشد بیش از ۲۴ درصدی در سال ۲۰۲۴ قرار دارد.
به گفته فریزیو، ABB در حوزه افزایش تقاضای بهره‌برداری از هوش مصنوعی، برای ارائه تجهیزات لازم به شرکت‌های متوسط و بزرگ صنعتی به منظور راه‌اندازی مرکز داده موقعیت مناسبی دارد.
فریزیو در مصاحبه‌ای افزود به نظرم اکنون بهترین اقدام کاهش مصرف انرژی است؛ این رویکرد بهترین راه محسوب می‌شود؛ چون فناوری لازم برای تحقق این هدف وجود دارد، برای مثال با بهره‌گیری از منبع تغذیه اضطراری هایپرگارد با ولتاژ متوسط می‌توانیم مصرف برق را کم و حتی این روند را نگه داریم.
UPS منبع تغذیه اضطراری ولتاژ متوسط صنعتی ABB است که به گفته مسئولان شرکت توانایی تأمین بی‌وقفه برق موردنیاز تأسیسات بزرگ را دارد.
<figcaption class="wp-element-caption"یک اتاق سرور در مرکز داده‌ای در هندفریزیو در مورد این موضوع تصریح کرد بی‌شک دومین اقدام الزامی حرکت به سمت بهره‌گیری از سیستم‌های خنک‌کننده‌های مایع است. این امر هم از دیدگاه کاهش مصرف انرژی نقل می‌شود؛ چون قرار است تراکم توان رک سرور‌ها (همان جعبه‌های سیاه که همانند کمد هستند و همه سرور‌ها در آن قرار دارند) ۴ تا ۶ برابر بیش‌تر از قبل شود. سپس از راه‌اندازی سیستم‌های خنک‌سازی مایع، در مورد راه‌اندازی سیستم‌های هسته‌ای ماژولار در ۵ تا ۱۰ سال آینده صحبت می‌کنیم.
حرکت شرکت‌های بزرگ فناوری به سمت هسته‌ای شدن
غول‌های فناوری ایالات متحده -مایکروسافت، گوگل و آمازون- همه در ماه‌های اخیر چندین قرارداد انرژی هسته‌ای به قیمت می‌لیارد‌ها دلار امضا کرده‌اند؛ این قرارداد‌ها جهت دستیابی به انرژی بیش‌تر برای آموزش و اجرای مدل‌های AI مولد که پایه و اساس خدمات هوش مصنوعی جاری هستند، منعقد شده‌اند.
افزایش تقاضا برای بهره‌برداری از AI مولد با تلاش برای طراحی و ساخت سیستم‌های خنک‌کننده کارآمد در مراکز داده هم‌زمان شده است، مخصوصا سیستم‌های خنک‌کننده مایع که برای کاهش دمای سرور‌ها و دیگر تجهیزات الک‌ترونیکی از آب در آن‌ها بهره‌گیری می‌شود.
<figcaption class="wp-element-caption"نمایی هوایی از مرکز داده گوگل در سانتیاگو ۹ اکتبر ۲۰۲۴. خشکسالی که قسمت‌هایی از آمریکای جنوبی را تحت‌تأثیر قرار داده است، همراه سختی عمومی، غول‌های فناوری همانند گوگل، آمازون و مایکروسافت را ناچار کرده تا پروژه‌های مراکز داده خود را در این منطقه به‌طوری بازنگری کنند که مصرف آب کمتری داشته باشند.شرکت فرا‌نسوی تجهیزات قدرتی اشنایدر الک‌تریک اخیرا قراردادی به قیمت ۸۵۰ می‌لیون دلار امضا کرد؛ این قرارداد برای دستیابی به سهام کنترلی موتیور، شرکت آمریکایی متخصص در حوزه طراحی و ساخت سیستم‌های خنک‌کننده مایع برای تجهیزات محاسباتی، منعقد شده است.
مدیرعامل اشنایدر الک‌تریک آن زمان اعتراف کرد این قرارداد که به منظور افزایش پیشن‌هادات شرکت به مراکز داده طراحی شده، مورد توجه است اما هزینه زیادی ندارد و کاملا با استراتژی‌های شرکت هم‌خوانی دارد.
برخی فعالان حوزه فناوری نظر داده‌اند برای توقف انتشار دی‌اکسید کربن از مراکز داده، علاوه بر تأسیس نیروگاه‌های انرژی هسته‌ای و سیستم‌های خنک‌کننده مایع، برای تحقق پیشرفت‌های درونی حوزه هوش مصنوعی نیز تلاش شود.
برای مثال اریک اشمیت، مدیرعامل اسبق گوگل، ماه قبل به صراحت اعتراف کرد گوگل به اهداف اقلیمی‌اش نخواهد رسید. سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی می‌تواند برای از بین بردن برخی از بزرگ‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی مؤثر باشد اما جوشی از مؤسسه محیط‌زیست استکهلم این دیدگاه را کامل رد کرده است.
جوشی در مورد این موضوع گفت این استدلال‌ها تازه نیستند و تا نزدیک به قرن بیستم با شعار‌هایی همانند گلوله نقره‌ای و فناوری ما را نجات خواهد داد همسو بوده‌اند. (مراد از گلوله نقره‌ای، یافتن راه‌حلی ساده برای مشکلی دشوار است). ما از یک طرف می‌گوییم در چارچوب محدودیت‌های سیاره‌ای عمل می‌کنیم اما با عبور از این مرز‌ها و ادامه دادن به همان راه‌حل‌های مصرف انرژی انتظار داریم مشکل جاری را حل کنیم. این دیدگاه و رویکرد کاملا با یکدیگر در تضادند.
رایانش کوانتومی
راج هزرا، مدیرعامل کوانتینیوم، بزرگ‌ترین شرکت ادغام‌شده محاسبات کوانتومی جهان، در مصاحبه‌ای اظهار کرد به نظرم بعد از اوج شکوفایی و رونق هر فناوری جدیدی، دوره فرا‌موش شدن آن فناوری نیز فرا می‌رسد تا آن زمان به آن اهمیت نمی‌دهیم. این روشی است که من برای توصیف اتفاقات حال‌حاضر حوزه هوش مصنوعی مولد، زیرساخت‌های لازم برای حمایت از آن و حوزه ساخت مراکز داده عظیم الزامی، به کار می‌گیرم.
به گفته هزرا خوش‌بینی در مورد شکوفایی هوش مصنوعی مولد، باعث شده بهره‌مندی از این فناوری افزایش یابد. او در این باره می‌گوید هرچند هوش مصنوعی شگفت‌انگیز است، دو سوال چالش‌برانگیز در مورد آن وجود دارد؛ اول این که آیا منابع تأمین‌کننده نیروی موردنیاز این فناوری پایدارند؟ دوم آیا مسئولیت تشکیل آن برعهده گرفته می‌شود؟ دلیل مطرح شدن این موضوع اهمیت بالای بهره‌گیری از کامپیوتر‌های کوانتومی برای حل هر دو چالش است.
کامپیوتر‌های کوانتومی به حوزه‌ای از علوم کامپیو‌تر اشاره دارند که با بهره‌گیری از قوانین مکانیک کوانتوم، مشکلات بسیار پیچیده را حل می‌کنند.
به گفته هزرا اخیرا شرکت‌های معتبر و سرمایه‌گذاران استراتژیک به کوانتینیوم، شرکت فعال در حوزه رایانش کوانتومی، علاقه زیادی نشان داده‌اند؛ این شرکت در آخرین دور تأمین مالی سهام خود نزدیک به ۳۰۰ می‌لیون دلار جمع‌آوری کرده است. شرکت هانی‌ول که سهامدار مهم کوانتینیوم محسوب می‌شود، اعلام کرده این تلاش برای تأمین مالی، ارزش کوانتینیوم را به ۵ می‌لیارد دلار رسانده است.
هزرا افزود یکی از نکاتی که اکنون به وضوح آشکار شده این است که دیگر کافی نیست بگوییم من برای مشکلی خاص راه‌حلی دارم، بلکه باید بگوییم من راه‌حلی پایدار برای مشکل دارم.
به نظر او کامپیوتر‌های کوانتومی می‌توانند هوش مصنوعی را هم پایدار هم مسئولانه کنند و این توانایی می‌تواند بزرگ‌ترین دستاورد کامپیوتر‌های کوانتومی برای جامعه باشد.
او در پایان گفت پیش‌بینی می‌کنم طی ۳ تا ۵ سال آینده، مردم خواهند پرسید زیرساخت محاسباتی من برای اداره کسب‌وکارم چیست؟ این زیرساخت ترکیبی از توانایی محاسباتی کارآمد، هوش مصنوعی و محاسبات کوانتومی خواهد بود.
