مصرف بیرویه مسکنها ترشح اندورفین را تضعیف کرده و عوارض جدی به همراه دارد

تیم گزارشدهی اسپایدر: مصرف خودسرانه و مداوم مسکنها برای تسکین هر درد جزئی، میتواند سیستم طبیعی تسکین درد بدن یعنی ترشح اندورفین را دچار اختلال کند. سیده حمیده رضوی، مدیر داروی معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا به تشریح مخاطرات این عادت پرداخته است.
اندورفین: مسکن طبیعی و قدرتمند بدن
اندورفین هورمونی است که به طور طبیعی در مغز ترشح شده و قدرت تسکین درد آن از مورفین کمتر نیست. این ماده در هنگام درد به بدن کمک میکند تا با آن مقابله کند. رضوی تأکید کرد که عوامل مختلفی مانند ورزش، مصرف شکلات تلخ، رایحهدرمانی و طب سوزنی میتوانند ترشح این هورمون حیاتی را تحریک کنند. با این حال، مصرف مداوم مسکنهای مصنوعی باعث میشود بدن دچار وابستگی شده و تولید طبیعی اندورفین را کاهش دهد.
🔗 بیشتر بخوانید: مزایا ورزش همگانی و راهکارهای ساده برای ورزش کردن/ اینفوگرافیک_اسپایدر
مخاطرات پنهان کردن علائم بیماری
یکی از خطرناکترین پیامدهای مصرف خودسرانه مسکن، نهان کردن علائم واقعی بیماری است. وقتی فرد برای هر دردی بلافاصله قرص مصرف میکند، امکان تشخیص دقیق علت ریشهای بیماری از بین میرود. این امر میتواند منجر به تأخیر در درمان اصلی و تشدید وضعیت بیمار شود. رضوی هشدار داد که مصرف مسکن برای دردهایی که بیش از چند روز ادامه دارند و علت آن مشخص نیست، کاملاً غیرمناسب است.
عوارض جانبی جدی بر أعضاء حیاتی
مسکنهای رایج (مانند ایبوپروفن، ناپروکسن و استامینوفن) در صورت مصرف طولانیمدت یا بیرویه، عوارضی از جمله:
🔗 بیشتر بخوانید: نقش تغذیه مناسب در کنترل بیماری نقرس_اسپایدر
- مشکلات گوارشی و خونریزی معده
- صدمه به کلیهها
- سمیت کبدی (به ویژه استامینوفن)
- افزایش فشار خون
به همراه دارند. همچنین مصرف طولانیمدت میتواند مبنای بروز مشکلات روانی نظیر اضطراب، افسردگی و اختلالات روانی دیگر قرار گیرد.
ترجیح مسکنهای موضعی بر داروهای سیستمی
به توصیه کارشناس، در صورت لزوم مصرف مسکن، شکلهای موضعی (پماد، ژل، اسپری) اولویت دارند، زیرا جذب سیستمی کمتر و عوارض کمتری دارند. داروهای خوراکی، تزریقی و شیاف بر روی کل بدن تأثیر میگذارند و ریسک عوارض را افزایش میدهند.
خطرات مضاعف در کودکان و نوجوانان
رضوی به طور ویژه بر حساسیت کودکان و نوجوانان تأکید کرد. اعضای بدن در سنین پایین هنوز به طور کامل رشد نکردهاند و متابولیسم دارو در آنها متفاوت است. مصرف مسکن در این سنین میتواند عوارض بلندمدت جدیتری داشته باشد. او هشدار داد که عادت خانواده به دادن مسکن برای هر درد جزئی، تحمل درد را در نسل جدید کاهش داده و حتی میتواند زمینهساز گرایش به مواد مخدر در آینده شود.
نظارت بر داروهای OTC و نقش داروسازان
لیست داروهای OTC (بدون نسخه) تنها ۶۵ قلم دارو را شامل میشود که تعداد محدودی مسکن (استامینوفن، ایبوپروفن، آسپرین و چند مسکن موضعی) در آن قرار دارد. با این حال، متأسفانه برخی داروخانهها داروهایی مانند استامینوفن کدئین، ناپروکسن و مفنامیک اسید که در لیست OTC نیستند، بدون نسخه فروش میدهند. رضوی از داروخانهداران خواسته از فروش این داروها بدون نسخه خودداری کنند یا در صورت تحویل، مشاوره کامل شامل سن، وزن، بارداری، شیردهی و بیماریهای زمینه را به بیمار ارائه دهند.
تشخیص علت اولویت دارد، نه تسکین موقت
نکته پایانی که مدیر دارو بر آن تأکید کرد این است: تشخیص علت بیماری باید توسط پزشک انجام شود. حتی در موارد ساده به نظر میرسند مانند دنداندرد، مصرف مسکن میتواند فرآیند بیماری را پنهان کرده و به تشدید عفونت یا نیاز به درمانهای پیچیدهتر منجر شود. مسکن فقط یک راهعلائماتی است، نه درمان ریشهای.




