گروهی از پژوهشگران دانشگاههای دوک، تگزاس و آرکانزاس روشی نوین کشف کردهاند که میتواند اثربخشی دستهای نوظهور

پژوهشگران دوک، تگزاس و آرکانزاس اثربخشی داروهای PROTAC را ۲۲ برابر افزایش دادند

گروهی از پژوهشگران دانشگاههای دوک، تگزاس و آرکانزاس روشی نوین کشف کردهاند که میتواند اثربخشی دستهای نوظهور از داروهای سرطانی به نام PROTAC را به شکل چشمگیری بالا ببرد. این داروها به علت اندازه بزرگ خود به سختی وارد سلولها میشوند اما اکنون دانشمندان با به رهگیری از پروتئینی به نام توانستهاند میزان جذب آنها را تا ۲۲ برابر افزایش دهند.

بر پایه مقالهای که ۱۷ آوریل در نشریه منتشر شده، به رهگیری از مسیر جذب سلولی باعث شده PROTACها تا ۲۲ برابر پرقدرتتر از پیش عمل کنند و در آزمایشهای روی موشها، رشد تومورها را به صورت قابلتوجهی مهار کنند، بدون آنکه پایداری یا قابلیت حلشدن داروها کاهش یابد.

بازتعریف طراحی دارو با شیمی دارویی اندوسیتیک

این رویکرد تازه که شیمی دارویی اندوسیتیک (CEMC) شناخته میشود، از فرایندی طبیعی به نام اندوسیتوز بهره میبرد؛ یعنی وقتی که سلولها مولکولها را میبلعد. برخلاف را هحلهای رایج که تمرکز آنها بر عبور مولکول از غشای سلولی با رویکرد انتشار غیرفعال است، این روش از گیرندههای سطح سلول همانند برای ورود فعال داروها استفاده میکند.

پروتئینی است که به وفور در سلولهای روده، پوست، ریه، چشم و حتی برخی سلولهای مغزی یافت میشود و به حرفه پژوهشگران، این روش میتواند مسیر طراحی تعداد زیادی از داروهای بزرگ و پیچیده را که پیشتر قابلاستفاده به نظر نمیرسیدند، باز کند.

عبور از قانون ۵ و باز کردن در های تازه

در دنیای داروسازی، قاعدهای به نام قانون ۵ وجود دارد که میگوید داروهایی با وزن مولکولی با لای ۵۰۰ دالتون، طبق معمول نمیتوانند وارد سلولها شوند اما PROTAC که وزن آن حتی با لای هزار دالتون است، در این پژوهش با به رهگیری از به داخل سلول شد، اثربخشی بیشتری نشان داد و همچنان پایدار ماند.

دکتر هونگ یو لی از دانشگاه تگزاس میگوید

این یافته کاملا غیرمنتظره بود. دههها فکر میشد مولکولهایی با این اندازه نمیتوانند از غشای سلول عبور کنند؛ چون ورود اندوسیتیک ترکیبات شیمیایی ناشناخته بود اما ما موفق شدیم با ترکیب شیمی و زیستشناسی، را به عنوان کانال ورود شناسایی کرده و داروها را برای تعامل بهتر با این پروتئین به ینهکنیم.

آیندهای روشن برای داروهای سرطانی

برخلاف داروهای سنتی که فقط یک کارکرد خاص پروتئین را متوقف میکنند، PROTAC میتواند کل پروتئین مقصد را از بین ببرد. این ویژگی باعث میشود هم اثربخشی دارو بیشتر شود هم احتمال بروز مقاومت دارویی کاهش یابد؛ به همین دلیل، این داروها نه تنها برای در مان سرطان، بلکه برای بیماریهایی همانند پارکینسون نیز گسترش مییابند.

اکنون، ۸ داروی خوراکی PROTAC در کارآزماییهای با لینی قرار دارند که یکی از آنها در مرحله سوم آزمایش برای در مان اولیه سرطان سینه مورد استفاده قرار گرفته است. پژوهشگران معتقدند یافتههای آنها میتواند به ینهسازی تعداد زیادی دیگر از داروهای بزرگ و پیچیده را نیز ممکن سازد و راه را برای کشف و گسترش در مانهای موثرتر در آینده باز کند.

این تحقیق با حمایت مؤسسات گوناگون از جمله مؤسسه ملی سلامت آمریکا، دانشگاه تگزاس، دانشگاه دوک و مؤسسات تحقیقاتی ایالتی آرکانزاس و تگزاس انجام شده است.