بر اساس آمارهای منتشرشده توسط سازمان بهداشت جهانی، تعداد افراد مبتلا به زوال عقل در سال ۲۰۲۱ به ۵۷ میلیون نفر رسیده و سالانه حدود ۱۰ میلیون مورد جدید ثبت میشود. زوال عقل مجموعه‌ای از علائم است که حافظه، تفکر و مهارت‌های اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد و علت‌های متنوعی از جمله سکته مغزی، صدمات سر و بیماری پارکینسون دارد. بیماری آلزایمر شایع‌ترین عامل این وضعیت است و ۶۰ تا ۸۰ درصد موارد را شامل میشود. این بیماری پیش‌رونده مغزی معمولاً پس از سن ۶۵ سالگی آغاز شده و با کاهش تدریجی عملکردهای شناختی، به‌ویژه حافظه، همراه است.
استراتژی‌های ارتباطی و مراقبتی در خانه
هرچند علائم و روش درمان از بیمار به بیمار متفاوت است، متخصصان معتقدند که با برقراری ارتباط موثر و به‌کارگیری تکنیک‌های ساده، می‌توان کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشید. مهم‌ترین اصول شامل گفتار صریح و با صدای گرم، صبر در لحظات خشم و درک شرایط بیمار است.
🔗 بیشتر بخوانید: مطلب تسلیت حجت الاسلام خسروپناه برای حادثه تلخ سقوط اتوبوس سربازان عزیز_اسپایدر
۱. حذف حواس‌پرتی‌های محیطی
صدای تلویزیون، رادیو یا شلوغی کودکان میتواند تمرکز فرد سالم را هم به چالش بکشد، چه برسد به کسی با اختلال شناختی. انجمن آلزایمر کانادا توصیه می‌کند برای گفتگو، محیطی آرام و بی‌حاشیه انتخاب کنید. در مکان‌های عمومی نیز به دنبال گوشه‌ای دور از شلوغی بگردید.
۲. شنونده فعال باشید
به سخنان بیمار با دقت گوش دهید، تماس چشمی برقرار کنید و با حرکات بدنی مثبت او را تشویق کنید. شنیدن فعال شامل بازگو کردن مطلب برای اطمینان از درک، یا درخواست تکرار جمله بدون قطع کردن صحبت‌های او میشود.
🔗 بیشتر بخوانید: حالت تب دنگی در سرزمین؛ پشه آئدس در ۸ استان_اسپایدر
۳. از نام‌ها به جای ألقاب استفاده کنید
برندا گورونگ، متخصص آلزایمر، تأکید دارد که خود را با نام معرفی کنید، نه تنها با عنوان رابطه (مثل «پسر من»). بیمار ممکن است ماهیت روابط خانوادگی را فراموش کرده باشد. به اعضای خانواده نیز با نام صدا بزنید و از ضمیرهای مبهم مانند «ایشان» یا «آن مرد» پرهیز کنید.
۴. جملات کوتاه و واژگان ساده بکار گیرید
بیمار نمی‌تواند مکالمات طولانی یا چندموضوعی را دنبال کند. گفتار را ساده، مختصر و متمرکز بر یک موضوع نگه دارید. به جای پرسیدن «آیا روز عروسی‌تان را یادتان است؟» بگویید: «این لباس خیلی زیباست، نظر شما چطور است؟»
۵. سوالات دوگزینه‌ای یا با پاسخ بله/خیر بپرسید
دانشکده پزشکی هاروارد از سوالات پیچیده و باز جلوگیری می‌کند. به جای «چه نوشیدنی می‌خواهید؟» بپرسید «آیا چای می‌خواهید؟». برای انتخاب لباس یا غذا، دو گزینه مشخص ارائه دهید: «پیراهن زرد را می‌خواهید یا آبی؟» و «مرغ ترجیح می‌دهید یا ماهی؟» این کار سردرگمی و ناامیدی بیمار را کاهش می‌دهد.
۶. باورهای نادرست را مستقیم تکذیب نکنید
با پیشرفت بیماری، قانع کردن بیمار درباره نادرستی باورهای او دشوار است. اگر او رنگ سفید را سیاه بگوید، با او موافقت کنید. اما اگر باور او باعث اضطراب شود، او را تسلی دهید و توجهش را به فعالیتی محبوب مثل تماشای برنامه تلویزیونی یا خوراکی مورد علاقه معطوف کنید.
۷. از درگیری و جدال خودداری کنید
اگر بیمار بگوید دارو را خورده اما قرص‌ها در جعبه مانده باشند، او را متهم نکنید. صبر کنید و با لحنی آرام بگویید: «به نظر می‌رسد قرص‌ها در جعبه مانده، بیایید الان بخوریم.» اگر بخواهد به کار برود، بهانه‌ای مثل تعطیلی دفتر یا هوای بد بسازید تا بدون احساس شرم یا ترس منصرف شود.
۸. حس طنز سالم را حفظ کنید
خنده و شوخ‌طبعی میتواند فضای ارتباط را شاد کند، اما مراقب باشید که بیمار حس نکند مورد مسخره قرار گرفته است.
۹. از نشانه‌های غیرکلامی بهره ببرید
در مراحل پیشرفته، حرکات و نشانه‌های بصری حیاتی می‌شوند. انجمن آلزایمر شیکاگو توصیه می‌کند برای دعوت به قدم زدن از حرکت دست استفاده کنید، دست بیمار را بگیرید یا به آرامی بغلش کنید تا امنیت حس کند. گوش دادن به موسیقی مشترک نیز میتواند خاطرات مثبت را زنده سازد.
در تمام مراحل بیماری، حریم شخصی بیمار محترم باشد. از لحن کودکانه پرهیز کنید و در غیاب او از او به نحوی صحبت نکنید که انگار درک نمی‌کند.
