رابطه بیماریهای قلبی و سکته مغزی علائم هشداردهنده و راههای پیشگیری, بسیاری از افراد فکر میکنند بیماریهای قلبی و سکتههای مغزی دو مسئله کاملاً جداگانه هستند، اما در واقع ارتباط تنگاتنگی بین این دو وجود دارد. بخش قابل توجهی از سکتههای مغزی مستقیماً ناشی از اختلالات قلبی و عروقی است که تشخیص و درمان نشدهاند. درک این رابطه میتواند در پیشگیری از عوارض جدی و جانبخش زندگیها موثر باشد.
فشار خون بالا عامل مشترک خطرناک یکی از مهمترین عوامل مشترک بین بیماریهای قلبی و سکته مغزی، فشار خون بالا است. این عارضه باعث آسیب به بافت عروق خونی شده و احتمال تشکیل لختههای خونی را به شدت افزایش میدهد.
اختلال ریتم قلب و فیبریلاسیون دهلیزی تهدید پنهان دکتر گلاره بنیهاشمی، متخصص مغز و اعصاب، توضیح میدهد که افراد مبتلا به اختلال ریتم ضربان قلب (آریتمی) یا کسانی که جراحی معاوضه دریچه قلب داشتهاند، در صورت عدم مصرف منظم داروها، در خطر بالایی از سکته مغزی قرار دارند.
در این حالت، نظم ضربان قلب برهم میخورد و لختههای خونی در حفرههای قلب تشکیل شده، با پمپاژ قلب به سمت مغز هدایت میشوند که به آن سکته آمبولی میگویند. فیبریلاسیون دهلیزی یکی از شایعترین انواع آریتمی است که مخصوصاً در سالمندان پراکندگی بالا دارد. بسیاری از بیماران از ابتلا به این بیماری آگاه نیستند و در نتیجه درمان پیشگیرانه (مانند ضدخونریزیها) را دریافت نمیکنند.
اگر فردی (مخصوصاً بالای ۶۵ سال) متوجه شود که ضربان قلبش نامنظم تپش میکند (مثلاً الگوی تق-تق به تق-تتتق تغییر میکند)، باید بلافاصله به پزشک مراجعه کند. این علائم در جوانان نیز ممکن است رخ دهد و سن جوانی تضمین عدم ابتلا به بیماریهای قلبی نیست. متأسفانه آگاهی پایین در هر دو گروه سنی، مانع مراجعه بهموقع میشود.
اهمیت غربالگری دورهای و کنترل عوارض دکتر بنیهاشمی بر لزوم غربالگری دورهای از سن مشخصی تأکید دارد. کنترل ماهانه فشار خون، قند خون و پروفایل چربی برای تشخیص زودهنگام و مدیریت این عوامل ریسک حیاتی است. غربالگری در دو سطح انجام میشود پیش از وقوع سکته (پیشگیری اولیه) و پس از وقوع سکته (پیشگیری ثانویه). مشاهده علائم زودرس در قلب میتواند از پیشرفت به سمت سکته مغزی جلوگیری کند.
بیماریهای عروق و عوامل ژنتیکی در جوانان بیماریهای عروقی نیز میتوانند بستر سکته مغزی را فراهم کنند. در جوانان مبتلا به سکته، پزشکان معمولاً عوامل ژنتیکی، استعداد لختهگیری بیش از حد (ترومبوفیلی) یا آسیبپذیری عروق را بررسی میکنند. تشخیص این موارد با آزمایشهای تخصصی امکانپذیر است و مراجعه بهموقع به متخصص، کلید مدیریت صحیح است. آمار سکته مغزی چالش در کشورهای در حال توسعه سکته مغزی از مهمترین عوامل مرگومیر در جهان است.
نکته نگرانکننده، شیوع بالاتر سکته در جوانان کشورهای در حال توسعه نسبت به کشورهای پیشرفته است. دکتر بنیهاشمی دلایل آن را بالا بودن آمار تصادفات ترافیکی (مخصوصاً موتورسواری)، بهبود سیستمهای گزارشدهی و ثبت آمار در سالهای اخیر، و افزایش آگاهی برای مراجعه به اورژانس میداند.
بر اساس آمارهای جهانی، در ایالات متحده حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد سکتهها در گروه سنی ۱۸ تا ۴۵ سال رخ میدهد، در حالی که این نسبت در کشورهای در حال توسعه تا ۳۰ درصد میرسد. این آمارها ضرورت برنامهریزیهای هدفمند پیشگیری در جامعه جوان را دوچندان میکند.
