راهنمای کامل روزهداری امن برای دیابتیها: ۱۰ اشتباه رایج در افطار و سحری که باید از آنها پرهیز کنید

راهنمای کامل روزهداری امن برای دیابتیها ۱۰ اشتباه رایج در افطار و سحری که باید از آنها پرهیز کنید, بسیاری از بیماران دیابت تصور میکنند که تنها با دریافت مجوز پزشک برای روزهگرفتن، میتوانند بدون نگرانی در ماه رمضان روزه بدارند. در حالی که متخصصان غدد و متابولیسم تأکید میکنند که برای روزهداری ایمن و بیخطر، آموزش و رعایت نکات تخصصی الزامی است.

دکتر کامران نیکوسخن، متخصص غدد و متابولیسم و مدیرعامل انجمن دیابت ایران، به بررسی خطرات بالقوه و اشتباهات رایج روزهداران دیابتی پرداخته است.

چهار خطر اصلی که دیابتیها در رمضان تهدید میکند به گفته دکتر نیکوسخن، روزهداری در افراد مبتلا به دیابت با چهار خطر جدی همراه است افت ناگهانی قند خون (هیپوگلیسمی)، افزایش خطرناک قند خون که میتواند منجر به کتواسیدوز یا کمای هایپرگلیسمیک شود، کمآبی بدن (دهیدراتاسیون) و افزایش احتمال لخته شدن خون (ترومبوز).

زه، امری حیاتی است. ۱۰ اشتباه رایج در وعده افطار و سحری که سلامت شما را به خطر میاندازد ۱.

خودسرانه روزهگرفتن بدون ارزیابی پیشین بسیاری از بیماران با استدلال اینکه بیماریشان خفیف است، بدون برنامهریزی قبلی روزه میگیرند. متخصصان هشدار میدهند که تصمیمگیری برای روزهداری باید نتیجه مشورت با پزشک در هفتههای پیش از رمضان باشد و در صورت منع پزشک، اطاعت از دستور او واجب است. ۲. عدم آشنایی با پروتکلهای روزهداری امن دریافت مجوز پزشک تنها قدم اول است.

بیمار باید تکنیکهای مانیتورینگ قند خون، تنظیم دوز دارو، برنامه تغذیه و مدیریت فعالیت بدنی را به طور کامل بیاموزد و در طول ماه اجرا کند. ۳.

اصل صحیح این است روزه را با افطار سبک (مانند چند تکه خرما و یک لیوان آب) باز کنید، ۱۵ تا ۲۰ دقیقه صبر کنید و سپس وعده شام کامل را بخورید. تقسیم کالریهای روزانه به ۳ تا ۴ وعده کوچک بین افطار و سحر، کنترل بهتر قند خون را تضمین میکند. ۴. مصرف بیرویه قندهای ساده و شیرینیهای سنتی زولبیا، بامیه، حلوا، شلهزرد و حتی مصرف بیش از حد خرما، نوسانات شدید قند خون را به همراه دارد.

باور غلط جبران قند روزهدارانه با شیرینیهای افطار، پایههای کنترل قند را میلرزاند. حذف قندهای ر و محدود کردن میوههای پرشکر، اصل اول تغذیه دیابتی در رمضان است. ۵. حذف وعده سحری یا انتخاب غذاهای نامناسب سحری حذف نشدنیترین وعده برای دیابتیهاست. حذف آن، ریسک هیپوگلیسمی در طول روز را چند برابر میکند.

سحری باید حاوی پروتئین (تخممرغ، پنیر، لبنیات) و چربیهای سالم (آجیل، روغن زیتون) باشد تا ترشح انسولین آرام و قند خون پایدار در طول روز تضمین شود. تنها مصرف کربوهیدرات (نان، برنج) باعث ضعف و نوسان قند میشود. ۶. توهم باطل شدن روزه با چک قند خون و تزریق انسولین این رایجترین توهم شرعی-پزشکی است. پزिशکهای غدد و متابولوژیست و مراجع تقلید یکमतاند پریکن قند خون از نوک انگشت و تزریق انسولین زیرپوستی، روزه را باطل نمیکند.

برای ایمنی، مانیتورینگ ۴ تا ۷ بار در روز (قبل سحر، ۲ ساعت بعد سحر، پیش از افطار، ۲ ساعت بعد افطار، قبل خواب و در صورت لزوم نیمهشب) توصیه میشود. بیماران پرریسک باید روزانه ۷ بار تست کنند. ۷. انتظار کاهش وزن در رمضان برخلاف تصور عام، مطالعات انجمن علمی دیابت ایران و تحقیقات بینالمللی نشان میدهد که اکثر روزهداران (به ویژه دیابتیها) پس از رمضان با اضافه وزن روبرو میشوند. کنترل وزن در این ماه، اولویت بالایی دارد. ۸.

بیتوجهی به آبرسانی و کمآبی بدن دهیدراتاسیون عامل اصلی ترومبوز در دیابتیهاست. حداقل ۲ لیوان آب در افطار و مجموع ۶ تا ۸ لیوان در فاصله افطار تا سحر، الزامی است. نوشیدن آب به صورت چاشنیدار و تدریجی، جذب بهتر را تضمین میکند. ۹. عدم فعالیت بدنی و عادات غذایی نادرست بیحرکتی کامل، خوردن تند، باز کردن روزه با مواد شیرین، مصرف غذاهای چرب و فراورده و کمخوری میوه و سبزیجات، ترکیبی مخرب برای کنترل متابولیک است.

فعالیت بدنی سبک (راه رفتن) ۱ تا ۲ ساعت بعد از افطار، حساسیت انسولین را بهبود میبخشد. ۱۰. بهمریختگی الگوی خواب و زمانبندی داروها تغییر ناگهانی ساعت خواب و بیداری، و عدم تنظیم مجدد ساعت مصرف داروهای قندخونکننده و انسولین بر اساس وعدههای جدید، عامل اصلی نوسانات خطرناک قند است. برنامهریزی زمانی داروها با همکاری پزشک، پیش از رمضان باید نهایی شود.

رعایت این اصول، به جانبازی از عوارض دیابت در ماه رمضان و تجربهای روحی و جسمانی سالم کمک میکند. همیشه به یاد داشته باشید که حفظ جان اولویت شرعی و پزشکی بر روزهگرفتن دارد.