راهنمای کامل پیشگیری از تب کریمه کنگو؛ علائم، راههای انتقال و نکات حیاتی ایمنی در عید قربان, تب کریمه کنگو (CCHF) یک بیماری ویروسی خطرناک و مشترک بین انسان و دام است که هر ساله با رویش هوای گرم و افزایش تماس با دامها، به چالش جدی برای سلامت عمومی تبدیل میشود. این بیماری که از طریق ویروس ناییدو ایجاد میشود، عمدتاً از راه گزش کنههای آلوده و تماس مستقیم با خون یا ترشحات دامهای مبتلا به انسان سرایت مییابد.
در این مقاله به بررسی جامع علائم، روشهای انتقال، روشهای درمانی و مهمتر از همه، تدابیر پیشگیری ضروری میپردازیم. راههای انتقال ویروس تب کریمه کنگو به انسان درک دقیق مکانیزمهای انتقال ویروس، اولین قدم در پیشگیری است.
و ترشحات در زمان ذبح، پوستکشی، تفریح و آمادهسازی گوشت دامهای مبتلا، تماس با خون، ادرار، مدفوع یا ترشحات بینی و دهان حیوان میتواند عفونت را منتقل کند.
مصرف محصولات حیوانی نیمپز خوردن گوشت، جگر، کلیه یا سایر اندامهای داخلی که به دماهای بالا و به مدت کافی پخته نشده باشند، عامل انتقال بیماری است. تماس با ترشحات بیمار اگرچه کمتر رایج است، اما تماس نزدیک با خون، عرق، اشک یا سایر ترشحات بدن بیمار در محیطهای درمانی یا خانگی میتواند ویروس را منتقل نماید.
علائم بالینی تب کریمه کنگو؛ از تب ناگهانی تا خونریزیهای داخلی دوره نهان بیماری معمولاً بین ۱ تا ۳ روز (و تا حداکثر ۹ روز پس از تماس) است.
علائم به صورت ناگهانی و شدید آغاز میشوند و شامل موارد زیر میشوند تب بالا و ناگهانی (معمولاً بالای ۳۸.۵ درجه سانتیگراد) دردهای شدید عضلانی و مفصلی (مایالژی و آرتالژی) سردرد شدید و سرگیجه علائم گوارشی تهوع، استفراغ، درد شکم و اسهال خونریزیهای عفونی خونریزی از لثه، بینی (اپیستاکسیس)، نقاط تزریق، و در موارد پیشرفته خونریزیهای گوارشی، ریهای و مغزی علائم عصبی گیجی، اغماء و در مراحل پایانی شوک و چند عضوی نکته حیاتی دامهای آلوده معمولاً علائم بالینی مشخصی نشان نمیدهند، بنابراین عدم بیماری ظاهری در حیوان، تضمین خلو از ویروس نیست.
آیا تب کریمه کنگو درمان قطعی دارد؟ تا کنون واکسن مؤثری برای پیشگیری از این بیماری در انسان وجود ندارد.
مصرف داروهای ضدویروسی مانند ریباویرین در مراحل اولیه و تحت نظر پزشک، که میتواند بار ویروسی را کاهش دهد مدیریت عوارض خونریزی (ترانسفوزن پلاکت، پلاسما تازه یخزده، فاکتورهای یخزده) در موارد شدید تشخیص زودهنگام و مراجعه فوری به مراکز درمانی مجهز، شانس بقا را به شدت افزایش میدهد.
در صورت بروز علائم مشکوک تا ۲ هفته پس از تماس با دام یا گزش کنه، مراجعه به فوریت پزشکی الزامی است. استراتژیهای طلایی پیشگیری از تب کریمه کنگو (مخصوص عید قربان و فصل گرما) پیشگیری همیشه ارزانتر، سادهتر و موثرتر از درمان است. رعایت پروتکلهای زیر توسط دامداران، جزاران، خانمهای خانهدار و عموم مردم، ریسک عفونت را به حداقل میرساند ۱.
خرید هوشمندانه و ایمن دام و گوشت از خرید دام زنده یا گوشت از فروشندگان خیابانی، معابر عمومی و مراکز فاقد نظارت دامپزشکی خودداری کنید. تنها از کشتارگاههای رسمی، مجاز و تحت نظارت سازمان دامپزشکی خرید کنید. ذبح دام در خانه، کوچه، پارک یا معابر عمومی ممنوعه قانونی و خطرناک برای سلامت خانواده و همسایگان است. ۲.
ایمنی فردی در زمان ذبح و پردازش گوشت افراد ذابح و کمککنندگان باید از تجهیزات حفاظت فردی (PPE) کامل استفاده کنند دستکش ضخیم چرمی یا نایتریل، چکمه پوستی/کفشی، ماسک جراحی/ن۹۵، کفشپوش، عینک حفاظتی و روپوش ضد سیال. از له کردن یا جدا کردن کنه با دست لایه یا ابزارهای تیز (چاقو، مشت) به شدت خودداری کنید؛ این کار ویروس را در هوا معلق میکند. برای مبارزه با کنه از سموم مجاز دامپزشکی و با مشورت دامپزشک استفاده کنید.
ابزارهای ذبح و قطعهکردن (چاقو، میز، تخته) بلافاصله پس از کار با محلولهای ضدعفونیکننده (هیپوکلریت سدیم ۰.۵٪ یا الکل ۷۰٪) ضدعفونی شوند. خونابهها و زبالات ذبح باید به صورت بهداشتی و در چاههای مخصوص یا سیستم فاضلاب جمعآوری و دفع شوند، نه در سطح زمین یا جویبارها. ۳. مدیریت ایمن گوشت و اندامهای داخلی در خانه در زمان خرد کردن، قطعهکردن و پاک کردن گوشت و جگر، حتماً از دستکش یکبار مصرف استفاده کنید.
قاعده ۲۴/۴۸ ساعته گوشت قرمز را حداقل ۲۴ ساعت و جگر و اندامهای داخلی را حداقل ۴۸ ساعت در یخچال (دمای ۴ درجه سانتیگراد) نگهداری کنید قبل از پختن. این کار به کاهش بار ویروسی کمک میکند. پختن کامل و کامل گوشت و جگر باید تا مرکز آن به دمای ۷۱ درجه سانتیگراد رسیده و به طور کامل پخته شود (بدون اثر قرمزی در مرکز). مصرف جگر نیمپز، قورمهسبزی با جگر نیمپز یا کباب نادرست پخته، ریسک بالا دارد.
صفحهها، سینیها، چاقوها و دستها پس از تماس با گوشت خام، با آب و صابون به خوبی شسته و ضدعفونی شوند. ۴. نکات حیاتی برای دامداران و کشاورزان از لباسهای رنگ روشن و با آستین بلند در زمان مراقبت از دام استفاده کنید تا کنهها راحتتر دیده شوند. پس از خروج از مزرعه یا استخر دام، لباسهای کاری را تعویض کرده و به صورت جداگانه بشویید.
مزرعه و استخر دام را به طور منظم در برابر کنه سمومگذاری کنید (با مشورت دامپزشک و استفاده از سموم مجاز). در صورت مشاهده کنه روی بدن حیوان، بلافاصله به دامپزشک مراجعه کنید و از له کردن آن خودداری نمایید. ۵. آموزش کودکان و خانواده کودکان را از تماس با دامهای زنده، کنهها، خون و زبالات ذبح دور نگه دارید. به کودکان یاد دهید هرگز کنه را با دست لایه جدا نکنند و در صورت دیدن کنه، به بزرگسالان خبر دهند.
آموزش شستشوی دست با آب و صابون پس از هر تماس با حیوان یا گوشت خام، الزامی است. جمعبندی سلامت با پیشگیری تضمین میشود تب کریمه کنگو بیماری است که با شناخت، هوشیاری و رعایت اصول بهداشت، قابل پیشگیری است. هزینه پیشگیری (دستکش، ماسک، خرید از مکان مجاز، پختن کامل) در مقایسه با هزینه درمان، جانباختن و رنج خانواده، ناچیز است. در این عید قربان و فصل گرما، با التزام به پروتکلهای ایمنی، سلامت خود، خانواده و جامعه را حفظ نمایید.
به یاد داشته باشید پیشگیری، بهترین درمان است.
