متخصص اپتومتری: ریسک عفونت چشمی با عدسی تماسی و راهکارهای پیشگیری

به گزارش بهداشت نیوز، مسعود صادقی، متخصص اپتومتری و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، در آستانه برگزاری بیست و پنجمین کنگره سراسری اپتومتری ایران که از ششم تا نهم تیر ماه ۱۴۰۲ برگزار میشود، درباره عدسیهای تماسی و ریسکهای احتمالی آنها صحبت کرد.
صادقی بیان کرد که استفاده از عدسیهای تماسی پس از معرفی انواع هیدروژل نرم بسیار گسترش یافته و امروزه با توجه به تنوع جنس و طراحی، از پرکاربردترین تجهیزات پزشکی در سطح جهان محسوب میشوند. او افزود که یکی از مهمترین سوالات این است که آیا مصرف عدسی تماسی در همه افراد به یک میزان ریسک بیماریها و عفونتهای چشمی را افزایش میدهد.
این متخصص اپتومتری توضیح داد که چشم انسان مکانیزمهای دفاعی متعددی دارد؛ مهمترین آنها حضور اشک و آنزیمهایی مانند لیزوزیم و لاکتوفرین در کنترل عفونتها، شستشوی سطح چشم و مکانیزم پلکزدن برای دور کردن میکروارگانیسمهای بیماریزا است. همچنین اپیتلیوم قرنیه و ملتحمه اتصالات بینسلولی محکمی دارند که نفوذ اکثر میکروارگانیسمها به بافتهای زیرین را سخت میکنند.
وی تأکید کرد که وقتی عدسی تماسی در سطح چشم قرار میگیرد، اگر باعث اختلال در این مکانیزمهای دفاعی شود، طبیعتا ریسک عفونت برای مصرفکننده را افزایش میدهد. جنس عدسی نیز نقش مهمی دارد؛ عدسیهای سخت به دلیل سطح صیقلی و چسبندگی کمتر برای عوامل بیماریزا، ریسک عفونت کمتری دارند، در حالی که عدسیهای نرم پتانسیل بیشتری برای چسبیدن و انتقال میکروارگانیسمها را دارند.
صادقی ادامه داد که نقش مصرفکننده در رعایت نکات بهداشتی و روش صحیح ضدعفونی کردن عدسیها حیاتی است. اگر فرد طبق آموزشها و با استفاده از مواد ضدعفونیکننده مناسب، سطح عدسی را به درستی ضدعفونی کند، خطر باقی ماندن میکروارگانیسمها و نفوذ آنها به بافتهای چشم به شدت کاهش مییابد.
آگاهی از ساعات مناسب مصرف در طول روز، عمر مفید هر نوع عدسی، و آموزش صحیح نحوه استفاده از مواد ضدعفونیکننده، میتواند امنیت و شرایط مناسب را برای مصرفکننده فراهم آورد. همچنین یکی از عوامل اصلی بیماریزا که گاهی پنهان میماند، مکان تهیه کنتاکت لنز است.
دبیر انجمن علمی اپتومتری ایران تصریح کرد که وقتی کنتاکت لنز توسط اپتومتریست یا چشمپزشک بر اساس نیازها و خصوصیات چشم بیمار تجویز میشود، ایمنی بالا میرود. اما تهیه از سایتهای اینترنتی، صفحات شبکههای اجتماعی، عینکفروشیهای فاقد مسؤول فنی، فروشگاههای لوازم آرایشی یا داروخانهها بدون تجویز، خطر عوارض را به شدت افزایش میدهد.
وی هشدار داد که کنتاکت لنزهای توزیع شده خارج از شبکه قانونی و مراکز اپتومتری و چشمپزشکی، اغلب به صورت قاچاق وارد میشوند، تاییدیه اداره کل تجهیزات پزشکی وزارت بهداشت ندارند و ممکن است محصولات معیوب یا از رده خارج شده باشند. پیشگیری از عفونت وابستگی زیادی به منبع تهیه لنز دارد.
صادقی اشاره کرد که نیاز مستمر به ضدعفونی و نگهداری میتواند عامل محدودکنندهای برای مصرفکنندگان باشد. یکی از راهکارهای رایج در برخی کشورها برای حذف نیاز به ضدعفونی مداوم، استفاده از عدسیهای یکبار مصرف است، هرچند این نوع عدسیها به دلیل هزینه بالا و تولید نشدن در تمام شمارهها، به طور گسترده مورد استفاده قرار نمیگیرند. همچنین آلودگی زیستمحیطی ناشی از دور انداختن میلیونها عدسی یکبار مصرف در روز، چالش دیگری است.
این متخصص یادآوری کرد که پژوهشگران در سطح جهان چندین سال است در تلاشاند تا عدسیهای تماسی از موادی تولید کنند که خاصیت ضد میکروبی داشته باشند و اجازه رشد میکروارگانیسمها را ندهند. روشهای مختلفی از جمله بارگذاری عوامل ضد میکروبی روی مواد عدسی، غوطهوری در محلول حاوی مواد ضد میکروبی، و ایجاد پوششهای ضد میکروبی با مواد آنزیمی و پپتیدها در حال بررسی است.
صادقی با اشاره به پیشرفتهای داخلی اظهار داشت خوشبختانه در کشور ما پژوهشهای بسیار خوبی در این حوزه انجام شده و با توجه به جایگاه خوب ایران در فناوری نانو، نانوکامپوزیت مواد عدسی تماسی نرم ضد میکروبی تهیه شده که نتایج خوبی تا فاز حیوانی داشته است. امید است با ادامه پژوهش، نیاز بیماران به شستشوی مستمر و ضدعفونی کردن برطرف و شانس عفونتهای میکروبی به حداقل برسد.




