به گزارش منابع بهداشتی، گیاه آویشن که در طب سنتی ایرانی با نام‌هایی چون صعتر، آویشم، اوشن، کهلیک اوتی و آبشن شناخته می‌شود، از تیره نعناعیان یا لبیاسه است و در ایران هجده گونه از آن ثبت شده است. سه نوع آویشن شیرازی، کوهی و کاکوتی از معروف‌ترین گونه‌های این گیاه می‌باشند.
شناسایی و ویژگی‌های گیاه‌شناختی
گیا‌هان آویشن به صورت علفی و در حالت خودرویی در مزارع، کوه‌ها و صحرا‌ها رشد می‌کنند. برخی گونه‌ها برگ‌های دراز و برخی دیگر برگ‌های گردی دارند که اگرچه خواصشان تفاوت‌های جزئی دارد، اما در کلیت شبیه یکدیگرند. این گیا‌هان به عنوان سبزی برای افزودن به ماست و دوغ مورد استفاده قرار می‌گیرند. یکی از علائم شناسایی آویشن، وجود کرک‌هایی روی برگ‌هاست که روی آن‌ها کیسه‌های کوچکی با پرده نازک وجود دارد و اسانس‌های معطر در داخل آن‌ها انباشته شده است.
تأثیر بر سلامت دستگاه گوارش
آویشن از نظر مزاج گرم و خشک است و در درجه دوم تا سوم قرار دارد. این گیاه به هضم غذا‌های سنگین کمک می‌کند و می‌کروب‌های روده‌ها را نابود می‌سازد. در درمان ورم روده‌ها بسیار مؤثر بوده و گردش خون را تحریک و منظم می‌کند. وجود تیمول در آویشن باعث می‌شود این گیاه به عنوان یک ضد‌عفونی‌کننده و ضد انگل قوی عمل کند و انواع کرم‌های روده از جمله تریکوسفال، آنکیلوستوم و اکسیور را از بین ببرد. همچنین تخم‌های این کرم‌ها را نیز از بین میبرد.
بوییدن یا خوردن دم‌کرده آویشن در کاهش رطوبت‌های زائد که در کبد، ریه یا مغز جمع شده‌اند، موثر است. این گیاه اشت‌ها را تحریک می‌کند و به همین دلیل در غذا‌ها به عنوان چاشنی استفاده می‌شود. آویشن ضد نفخ است و به ویژه اگر در غذا‌های رطوبتی و آبکی استفاده شود، نفخ را به شدت کاهش می‌دهد. نتایج مطالعات جدید نیز اثربخشی این گیاه بر بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر را تأیید کرده و نشان می‌دهد که آویشن در بهبود علائمی نظیر درد شکم، نفخ، اسهال و یبوست مؤثر است. به دلیل حرارت و خاصیت از بین برندگی و زدایندگی، آویشن رطوبت و بلغم‌های مانده در سیستم گوارش را حل و دفع می‌کند و عملکرد پرز‌های گوارش را تقویت می‌سازد.
فواید برای دستگاه تنفسی
آویشن در درمان بیماری‌های ریوی، برون‌شیت، آسم، آنفلوانزا، سرفه خشک، گلودرد، نشانه‌های سرماخوردگی و احتقان بینی مفید است و یک خلط‌آور خوب محسوب می‌شود. مصرف دم‌کرده یا حتی بوییدن این گیاه برای سیستم مغزی مفید بوده و اعضای مهم بدن را از رطوبت‌ها و مواد زائد تنقیه می‌کند. استفاده از آویشن به صورت بخور برای کسانی که دچار سینوزیت مکرر و چرکی هستند توصیه می‌شود. در سینوزیت، مجرای تخلیه ترشحات سینوس تنگ یا بسته شده و ترشحات در داخل سینوس جمع می‌شود. آویشن بازکننده است و بخور دادن آن باعث باز شدن این مجاری و رقیق و دفع شدن ترشحات غلیظ می‌شود. این گیاه رطوبت‌های زائد در مجاری هوایی را خشک می‌کند که می‌تواند منجر به تحریک، سرفه و خلط شود که از مشکلات شایع پس از سرماخوردگی است.
تأثیر بر دستگاه عصبی و سایر خواص
آویشن هوش و قوه ادراک را افزایش می‌دهد و مقوی اعصاب است. این گیاه خاصیت آنتی اسپاسمودیک دارد و به عنوان داروی ضد‌تشنج عمل می‌کند. مصرف دم‌کرده یا بوییدن آویشن برای سیستم مغزی مفید بوده و اعضای حیاتی را از رطوبت‌ها و مواد زائد پاک‌سازی می‌کند. از دیگر خواص آویشن می‌توان به تحریک و تقویت اعمال اعضای باروری، تقویت چشم از طریق جویدن برگ‌های آن، خاصیت ضد‌باک‌تری و ضد‌عفونی‌کننده قوی برای درمان بیماری‌های می‌کروبی و عفونت‌های داخلی، منبع خوبی از آهن برای درمان کم‌خونی، و افزایش ترشح آب دهان، عرق و ادرار اشاره کرد. از دیدگاه طب ایرانی، آویشن قاعده‌آور خوبی است و در بانوانی که قاعدگی آنان بند آمده تجویز می‌شود، بنابراین در زنان باردار باید با احتیاط مصرف گردد.
